Adhyaya 8
Śrīrāmāvatāra-kathana (Account of the Rāma Incarnation) — Kiṣkindhā Alliance and the Search for Sītā
अस्मिन्नध्याये श्रीरामावतारलीला किष्किन्धाकाण्डप्रसङ्गेन प्रवर्तते। शोकाकुलो रामः पम्पां प्राप्य हनूमता नीतः सुग्रीवेण सह सख्यं करोति। विश्वासस्थापनाय स एकेन शरेण सप्त तालान् भित्त्वा, दुन्दुभेः कायं दूरं क्षिपति; ततः वालिनं हत्वा भ्रातृवैरं शमयति, सुग्रीवं राज्ये प्रतिष्ठापयति। सुग्रीवस्य विलम्बे रामो माल्यवति चातुर्मास्यं चरति; लक्ष्मणोपदेशेन सुग्रीवः पश्चात्तापं कृत्वा नियतकालानुशासनयुक्तान् अन्वेषणदलान् प्रेषयति, दक्षिणमार्गाय हनूमते मुद्रिकां ददाति। दक्षिणदले विषादे सम्पातिः लङ्कायामशोकवाटिकायां सीतास्थितिं निवेदयति; तेन वानराः निर्णायकं देश-रणनीतिसूचनं लभन्ते।
Shlokas
Verse 1
ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः प्रेषित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः विरथ इति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः आह्वयामास इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ अष्टमो ऽध्यायः श्रीरामावतारकथनं नारद उवाच रामः पम्पासरो गत्वा शोचन् स शर्वरीं ततः हनूमता स सुग्रीवं नीतो मित्रञ्चकार ह
नारद उवाच—रामः पम्पासरः गत्वा शोचन् तां शर्वरीं निनाय। ततः हनूमता नीतः स सुग्रीवं प्राप्य मित्रं चकार।
Verse 2
सप्त तालान् विनिर्भिद्य शरेणैकेन पश्यतः पादेन दुन्दुभेः कायञ् चिक्षेप दशयोजनं
पश्यतां जनानां पुरतः स एकेन शरेण सप्त तालान् विनिर्भिद्य, पादेन दुन्दुभेः कायं दशयोजनं चिक्षेप।
Verse 3
तद्रिपुं बालिनं हत्वा भ्रातरं वैरकारिणम् किष्किन्धां कपिराज्यञ्च रुमान्तारां समर्पयत्
तं रिपुं बालिनं भ्रातरं वैरकारिणं हत्वा, किष्किन्धां कपिराज्यं च रुमान्ताराय समर्पयत्।
Verse 4
ऋष्यमूके हरीशाय किष्किन्धेशो ऽब्रवीत्स च सीतां त्वं प्राश्यसे यद्वत् तथा राम करोमि ते
ऋष्यमूके गिरौ किष्किन्धाधिपतिः हरीशं रामं प्रति अब्रवीत्—यथा त्वं सीतां पुनः प्राप्स्यसि तथा अहं ते, हे राम, यथोचितं करिष्यामि।
Verse 5
तच् छ्रुत्वा माल्यवत्पृष्ठे चातुर्मास्यं चकार सः किष्किन्धायाञ्च सुग्रीवो यदा नायाति दर्शनं
तच्छ्रुत्वा स माल्यवत्पृष्ठे स्थित्वा चातुर्मास्यव्रतं चकार; किष्किन्धायां सुग्रीवो यदा दर्शनाय नायात्।
Verse 6
तदाब्रवीत्तं रामोक्तं लक्ष्मणो व्रज राघवम् न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली हतो गतः
तदा रामोक्तं लक्ष्मणोऽब्रवीत्—व्रज राघवम्; न स सङ्कुचितः पन्था येन बाली गतः हतोऽभवत्।
Verse 7
समये तिष्ठ सुग्रीव मा बालिपथमन्वगाः सुग्रीव आह संसक्तो गतं कालं न बुद्धवान्
समये तिष्ठ सुग्रीव, मा बालिपथमन्वगाः—इति; सुग्रीव आह—संसक्तोऽहं गतं कालं न बुद्धवान्।
Verse 8
इत्युक्त्वा स गतो रामं नत्वोवाच हरीश्वरः आनीता वानराः सर्वे सीतायाश् च गवेषणे
इत्युक्त्वा स रामं गत्वा नत्वा हरीश्वर उवाच—आनीता वानराः सर्वे सीतायाः गवेषणार्थम्।
Verse 9
आनरेन्द्रमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः अब्रवीत्तत् इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः प्राप्स्यसि यथा इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सुग्रीवमाह सङ्क्रुद्ध इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः सुग्रीव ऋद्धिसंसक्त इति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः त्वन्मतात् प्रेषयिष्यामि विचिन्वन्तु च जानकीम् पूर्वादौ मासमायान्तु मासादूर्ध्वं निहन्मि तान्
त्वन्मतानुसारं प्रेषयिष्यामि अन्वेषकदलानि; ते जानकीं विचिन्वन्तु। पूर्वादिदिशः आरभ्य मासान्ते निवर्तन्ताम्; मासादूर्ध्वं स्थितान् तान् अहं निहनिष्यामि।
Verse 10
इत्युक्ता वानराः पूर्व- पश्चिमोत्तरमार्गगाः जग्मू रामं ससुग्रीवम् अपश्यन्तस् तु जानकीम्
इत्युक्ता वानराः पूर्वपश्चिमोत्तरमार्गगाः जग्मुः; रामं ससुग्रीवं गत्वा तु जानकीं नापश्यन्।
Verse 11
रामाङ्गुलीयं सङ्गृह्य हनूमान् वानरैः सह दक्षिणे मार्गयामास सुप्रभाया गुहान्तिके
रामाङ्गुलीयं सङ्गृह्य हनूमान् वानरैः सह दक्षिणमार्गे सुप्रभायाः गुहान्तिके मार्गयामास।
Verse 12
मासादूर्ध्वञ्च विन्यस्ता अपश्यन्तस्तु जानकीम् ऊचुर्वृथा मरिष्यामो जटायुर्धन्य एवसः
मासादूर्ध्वं विन्यस्ताः अपश्यन्तस्तु जानकीम् ऊचुः—वृथा मरिष्यामः; जटायुः धन्य एव असः।
Verse 13
सीतार्थे यो ऽत्यजत् प्राणान् रावणेन हतो रणे तच् छ्रुत्वा प्राह सम्पातिर् विहाय कपिभक्षणं
सीतार्थे योऽत्यजत् प्राणान् रावणेन हतो रणे—इति श्रुत्वा सम्पातिः कपिभक्षणं विहाय प्राह।
Verse 14
भ्रातासौ मे जटायुर्वै मयोड्डीनो ऽर्कमण्डलम् अर्कतापाद्रक्षितो ऽगात् दग्धपक्षो ऽहमब्भ्रगः
जटायुरेष मे भ्राता नूनम्। अहं मयूरः अर्कमण्डलं प्रति उड्डीनः; अर्कतापेन रक्षितः पुनरागतः। दग्धपक्षोऽपि अहम् अभ्रगः, मेघमार्गगामी अभवम्।
Verse 15
रामवार्ताश्रवात् पक्षौ जातौ भूयो ऽथ जानकीम् पश्याम्यशोकवनिका- गतां लङ्कागतां किल
रामवार्तां श्रुत्वा मम पक्षौ पुनर्जाताविव। अधुना जानकीं नूनं द्रक्ष्यामि—अशोकवनिकागतां लङ्कां प्राप्तां इति श्रूयते।
Verse 16
शतयोजनविस्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके ज्ञात्वा रामं ससुग्रीवं वानराः कथयन्तु वै
शतयोजनविस्तीर्णे लवणाब्धौ त्रिकूटके, रामं ससुग्रीवं ज्ञात्वा वानराः कथयन्तु वै।
Frequently Asked Questions
It serves as a public pramāṇa (proof) of Rāma’s capability, legitimizing the alliance with Sugrīva and grounding subsequent political-military action in demonstrable competence.
It highlights disciplined restraint and seasonal observance even amid crisis, framing Rāma’s campaign as dharmically regulated rather than impulsive.
It functions as an authenticating token (credential) enabling recognition and trust, while also symbolically extending Rāma’s authority into reconnaissance and diplomacy.
It converts despair into actionable intelligence by identifying Laṅkā and the Aśoka grove as Sītā’s location, transforming the search from broad exploration to targeted mission.