Adhyaya 4

Verse 1

रसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ चतुर्थो ऽध्यायः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उवाच अवतारं वराहस्य वक्ष्ये ऽहं पापनाशनम् हिरण्याक्षो ऽसुरेशो ऽभूत् देवान् जित्वा दिवि स्थितः

(चिह्नितपुस्तकपाठेषु पाठान्तराणि—“रसा तां जगाम ह”, “मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयत्”, “तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तमम्” इति।) अथ चतुर्थोऽध्यायः—वराहाद्यवतारवर्णनम्। अग्निरुवाच—वराहस्यावतारं वक्ष्येऽहं पापनाशनम्। हिरण्याक्षोऽसुरेशोऽभूत्, देवान् जित्वा दिवि स्थितः।

Verse 2

देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम्

देवैर्गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकोऽभवत्। तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकं कण्टकं च व्यनाशयत्।

Verse 3

धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा

धर्मदेवादिरक्षां कृत्वा ततः सोऽन्तर्दधे हरिः। हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस्तथा।

Verse 4

जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह

स देवयज्ञभागान् जित्वा सर्वदेवाधिकारं चापहृत्य, विष्णुर्नारसिंहवपुः कृत्वा सुरैः सह तमवधीৎ।

Verse 5

स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः

नारसिंहः सुरैः स्तुतः सुरान् स्वपदस्थाने पुनश्चकार; देवासुरयुद्धे पुरा बलिप्रभृतिभिः सुरा अभिभूताः आसन्।

Verse 6

जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च

जिताः स्वर्गात् परिभ्रष्टाः ते हरिं वै शरणं गताः; अदित्या कश्यपेन च सुराणामभयं दत्तम्।

Verse 7

स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं

स्तुतोऽसौ वामनो भूत्वा ह्यदित्यां सह स क्रतुं ययौ; बलेः श्रीयजमानस्य राजद्वारे श्रुतिमगृणात्।

Verse 8

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि

देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदोऽब्रवीत्—शुक्रेण निवारितोऽपि, बले, ब्रूहि यदिच्छसि।

Verse 9

तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत्

बलिरुवाच—“तत्तेऽहं सम्प्रदास्यामि।” ततः वामनो बलिमब्रवीत्—“गुर्वर्थं हि पदत्रयं देहि।” स चोवाच—“दास्ये।”

Verse 10

तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं

तोये तु पतिते हस्ते वामनोऽभूदवामनः; पदत्रयेण स भूर्लोकं भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च व्याप्तवान्।

Verse 11

चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत्

हरिः बलिं सुतले चक्रे तच्च राज्यं शक्राय ददौ; शक्रो देवैः सह हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी अभवत्।

Verse 12

वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः

अधुना परशुरामस्य अवतारं वक्ष्ये; शृणु द्विज। उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः अवतीर्णः।

Verse 13

अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः

शान्त्यै हरिरवतीर्णो भार्गवः परशुरामः; देवविप्रादिपालकः जमदग्नेः रेणुकायां जातः शस्त्रविद्यापारगः।

Verse 14

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः

दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपोऽभवत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वीपतिः सन् स मृगयां गतः।

Verse 15

श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः

श्रान्तः स सबलो नृपोऽरण्ये मुनिना जमदग्निना निमन्त्रितः कामधेनुप्रभावेण भोजितश्च।

Verse 16

अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः

कामधेनुमप्रार्थयत्; यदा स न ददौ तदा तां हृतवान्। अथ रामेण शिरश्छित्वा स निपातितः।

Verse 17

युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः

युद्धे परशुना राजा निहतः; धेनुः स्वाश्रममाययौ। कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः।

Verse 18

रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः

रामे वनं गते वैरात् अथ रामः समागतः। पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः।

Verse 19

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन्

त्रिःसप्तकृत्वो विभुः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोत्। ततः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा हविर्भिः पितॄन् सन्तर्पयामास॥

Verse 20

मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः

“मे गुर्वर्थम्” इति चिह्नितपुस्तके पाठः, “भ्रान्तः” इति चिह्नितपुस्तके; “अप्रार्थयद्धोमधेनुम्” इति द्विपुस्तकपाठः; “सधेनुश्चाश्रमं ययौ” इति त्रिपुस्तकपाठः। काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रपर्वते स्थितः कूर्मवराहनृसिंहवामनरामावतारश्रवणात् नरः दिवं याति॥