Adhyaya 30
Chapter 30: मण्डलविधिः (Maṇḍala-vidhi) — Procedure for the Maṇḍala
अध्यायोऽयं पूर्वोक्तमण्डललक्षणसमाप्तिं कृत्वा विधिपरं प्रवर्तते। नारदः पद्ममण्डले पूजाक्रमं निर्दिशति—मध्यपद्मे ब्रह्माणं साङ्गं संस्थाप्य पूजयेत, मण्डलं केवलं रेखाचित्रं न, देवताक्षेत्रं भवतीति बोधयन्। पूर्वदिशि पद्मखण्डे पद्मनाभं विष्णुं नियोजयति, दिक्पद्मेषु देवतानां विन्यासेन क्रमबद्धोपासनां दर्शयन्। एवं अग्नेयविद्यायां पवित्रज्यामितिः मन्त्रविधिना सह, प्रतिमास्थापनं धर्मनियमश्च एकत्र समन्वीयते; पुराणस्य विधिमार्गः—सूक्ष्मा कर्ममानचित्रणा, भक्तिं च पुनरावर्तनीयां साधनां च समन्वयति।
Shlokas
Frequently Asked Questions
It prescribes worship within a lotus-maṇḍala: Brahmā is worshiped at the center together with his aṅgas, and Viṣṇu (Padmanābha) is worshiped in the eastern lotus-sector/petal, establishing a directional and hierarchical placement of deities.
By turning spatial design into disciplined upāsanā: the maṇḍala organizes attention, mantra, and deity-placement into a repeatable procedure, so technical correctness becomes a form of dharma that supports inner purification and devotional concentration.