Home›Vishnu Purana›Amsha 2 - Sacred Geography›Adhyaya 4›Shloka 29
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 29

सप्तद्वीप-समुद्र-प्रमाणम्: प्लक्षादि-द्वीपवर्णनं, लोकालोक-सीमा, चन्द्र-समुद्र-वृद्धिक्षयः

Devanagari script

श्वेतं च हरितं चैव जीमूतं रोहितं तथा वैद्युतं मानसं चैव सुप्रभं चातिशोभनम् सप्तैतानि तु वर्षाणि चातुर्वर्ण्ययुतानि वै

Transliteration

śvetaṃ ca haritaṃ caiva jīmūtaṃ rohitaṃ tathā vaidyutaṃ mānasaṃ caiva suprabhaṃ cātiśobhanam saptaitāni tu varṣāṇi cāturvarṇyayutāni vai

Translation

Швета и Харита, Джимута и Рохита; также Вайдьюта и Манаса; и Супрабха, необычайно сияющая — таковы семь варш (областей). В этих землях воистину присутствует четырёхварновый порядок.

Word by Word
श्वेतम्Śveta (name)
श्वेतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; नामरूपेण (वर्ष-नाम)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
हरितम्Harita (name)
हरितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामरूपेण
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात
जीमूतम्Jīmūta (name)
जीमूतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीमूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामरूपेण
रोहितम्Rohita (name)
रोहितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामरूपेण
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
वैद्युतम्Vaidyuta (name)
वैद्युतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामरूपेण
मानसम्Mānasa (name)
मानसम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नामरूपेण
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात
सुप्रभम्Suprabha (name; 'very bright')
सुप्रभम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (सु-प्रभम् = अत्यन्तं प्रभम्)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
अतिशोभनम्Atiśobhana (name; 'exceedingly beautiful')
अतिशोभनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअति (अव्यय/उपसर्गवत्) + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (अति-शोभनम् = अत्यन्तं शोभनम्)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (एतानि इत्यन्वयः)
एतानिthese
एतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वर्षाणिregions/lands (varṣas)
वर्षाणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चातुर्वर्ण्ययुतानिendowed with the four social classes
चातुर्वर्ण्ययुतानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचातुर्वर्ण्य (प्रातिपदिक) + युत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष/उपपद-समास (चातुर्वर्ण्येन युतानि = endowed with four varṇas)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
Speaker

Sage Parāśara (teaching Maitreya)

Characters & Entities
P
Parāśara
M
Maitreya
V
Varṣas (cosmic regions)
C
Cāturvarṇya (four varṇas)

FAQs

They are named cosmic regions used in the Purāṇa’s map of the world, showing that creation is not random but structured—an expression of ordered reality upheld by Vishnu.

By listing the Varṣas and stating they are “endowed with cāturvarṇya,” Parāśara links geography with dharma—social and ethical order appearing as part of the cosmos’ design.

Even when Vishnu is not named in the verse, the teaching belongs to a Vishnu-centered cosmology: the intelligible arrangement of worlds and dharma is understood as sustained by the Supreme Lord’s preserving (sthiti) power.

←Previous Verse
Next Verse→