Home›Vamana Purana›Adh. 33›Shloka 35
←Previous Verse
Next Verse→

Vamana Purana — Ritadhvaja Aids Galava, Shloka 35

Ritadhvaja’s Aid to Galava and Andhaka’s Infatuation with Gauri

Devanagari script

ततः स देवीगणमध्यसंस्थितः परिभ्रमन्न भाति महासुरेन्द्रः यथा वने मत्तकरी परिभ्रमन् करेणुमध्ये मदलोलदृष्टिः

Transliteration

tataḥ sa devīgaṇamadhyasaṃsthitaḥ paribhramanna bhāti mahāsurendraḥ yathā vane mattakarī paribhraman kareṇumadhye madaloladṛṣṭiḥ

Translation

Тогда великий владыка асуров, стоя среди свиты Богини, кружил и метался, но не различал поистине того, что было перед ним, — словно опьяневший в лесу слон-самец, бродящий среди слоних, с неустойчивым взором от исступления гона.

Word by Word
ततःthen / thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक (adverb: then/thereafter)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
देवी-गण-मध्य-संस्थितःstanding in the midst of the host of goddesses
देवी-गण-मध्य-संस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘संस्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (देवीगणस्य मध्ये संस्थितः)
परिभ्रमन्wandering about
परिभ्रमन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + √भ्रम् (धातु) → परिभ्रमन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ/वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
भातिshines / appears
भाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महासुरेन्द्रःthe great lord of demons
महासुरेन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + असुरेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महान् असुरेन्द्रः)
यथाas / like
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle: as/like)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मत्त-करिa maddened female elephant
मत्त-करि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमत्त (प्रातिपदिक) + करि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (मत्ता करिः)
परिभ्रमन्wandering about
परिभ्रमन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि + √भ्रम् (धातु) → परिभ्रमन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ/वर्तमानकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (मत्तकरि इति)
करेणु-मध्येamong the female elephants
करेणु-मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकरेणु (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (करेणूनां मध्ये)
मद-लोल-दृष्टिःshe whose gaze is unsteady with intoxication
मद-लोल-दृष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक) + लोल (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (मदेन लोला दृष्टिः यस्याः सा)
Speakers
Narrator (Purāṇic narrator) describing Andhaka within the Devī’s entourage/context
Primary Deities
ŚivaPārvatī (Girijā/Devī)
Key Themes
Andhaka’s delusion and moral blindnessPower of desire/intoxication as a metaphorDevīgaṇa and the divine retinuePrelude to conflict in Andhaka narrative
Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "bibhatsa", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

The simile conveys uncontrolled desire and impaired discernment. As a rut-maddened elephant cannot distinguish danger or propriety, Andhaka—overpowered by passion—moves among the Devī’s attendants without true awareness of the sacred boundary he is violating.

In context it functions as a cognition metaphor: ‘it does not become manifest to him.’ The scene before him (the divine order, the identity of Girijā, the sanctity of the Devīgaṇa) fails to ‘shine’ in his mind due to delusion.

No. It uses only a generic setting (‘forest’) as a poetic comparison; the verse is narrative-psychological rather than tīrtha-topographical.

←Previous Verse
Next Verse→