Home›Upanishads›Jaabaal›Verse 5
←Previous Verse
Next Verse→

Jaabaal Upanishad: Verse 5

अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं—पृच्छामि त्वा याज्ञवल्क्य, अयज्ञोपवीती कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्यः—इदमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । अपः प्राश्याचम्य—अयं विधिः परिव्राजकानाम् । वीराध्वाने वा अनाशके वा अपां प्रवेशे वा अग्निप्रवेशे वा महाप्रस्थाने वा । अथ परिव्राड् विवर्णवासा मुण्डोऽपरिग्रहः शुचिरद्रोही भैक्षणो ब्रह्मभूयाय भवतीति । यद्य आतुरः स्यात् मनसा वाचा संन्यसेत् । एष पन्था ब्रह्मणा हानुवित्तः; तेनैति संन्यासी ब्रह्मविद्—इत्येवमेवैष भगवन् याज्ञवल्क्यः ॥५॥

अथ । ह । एनम् । अत्रिः । पप्रच्छ । याज्ञवल्क्यम् । पृच्छामि । त्वा । याज्ञवल्क्य । अ-यज्ञोपवीती । कथम् । ब्राह्मणः । इति । सः । ह । उवाच । याज्ञवल्क्यः । इदम् । एव । अस्य । तत् । यज्ञोपवीतम् । यः । आत्मा । अपः । प्राश्य । आचम्य । अयम् । विधिः । परिव्राजकानाम् । वीर-अध्वाने । वा । अनाशके । वा । अपाम् । प्रवेशे । वा । अग्नि-प्रवेशे । वा । महा-प्रस्थाने । वा । अथ । परिव्राट् । विवर्ण-वासा । मुण्डः । अपरिग्रहः । शुचिः । अद्रोही । भैक्षणः । ब्रह्म-भूयाय । भवति । इति । यदि । आतुरः । स्यात् । मनसा । वाचा । संन्यसेत् । एषः । पन्थाः । ब्रह्मणा । हानु-वित्तः । तेन । एति । संन्यासी । ब्रह्म-वित् । इति । एवम् । एव । एषः । भगवन् । याज्ञवल्क्यः ।

Recitation with translationJaabaal Upanishad 5

atha hainaṃ atriḥ papraccha yājñavalkyaṃ—pṛcchāmi tvā yājñavalkya, ayajñopavītī kathaṃ brāhmaṇa iti | sa hovāca yājñavalkyaḥ—idamevāsya tad yajñopavītaṃ ya ātmā | apaḥ prāśyācamya—ayaṃ vidhiḥ parivrājakānām | vīrādhvāne vā anāśake vā apāṃ praveśe vā agnipraveśe vā mahāprasthāne vā | atha parivrāḍ vivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śucir adrohī bhaikṣaṇo brahmabhūyāya bhavatīti | yady āturaḥ syāt manasā vācā saṃnyaset | eṣa panthā brahmaṇā hānuvittaḥ; tena eti saṃnyāsī brahmavid—ityevamevaiṣa bhagavan yājñavalkyaḥ ||5||

Тогда Атри спросил Яджнявалкью: «Спрашиваю тебя, Яджнявалкья: как может быть брахманом тот, кто без священного шнура (яджньопавиты)?» Яджнявалкья ответил: «Вот что для него и есть священный шнур — Самость (Атман). Выпив воды и совершив ачаману (ритуальное отпивание) — таково правило для странствующих отречённых: будь то героический путь, или пост до смерти, или вхождение в воды, или вхождение в огонь, или великое отшествие. Тогда странник-нищий, в выцветшей одежде, с обритой головой, без имущества, чистый, не причиняющий вреда, живущий подаянием, становится пригодным к Брахманству. Если же он болен, пусть отречётся умом и речью. Этот путь был известен Брахме, как переданное знание; по нему санньясин выходит как ведающий Брахмана — так сказал почтенный Яджнявалкья.

Then Atri asked Yājñavalkya: “I ask you, Yājñavalkya—how is one a brāhmaṇa without the sacred thread (yajñopavīta)?” Yājñavalkya replied: “This itself is his sacred thread—namely, the Self. Having drunk water and performed sipping (ācamana)—this is the rule for wandering renunciants, whether on a heroic journey, or in fasting unto death, or in entering water, or in entering fire, or in the great departure. Then the wandering mendicant, wearing discolored garments, shaven-headed, without possessions, pure, non-injurious, living on alms, becomes fit for Brahmanhood. If one is ill, one should renounce by mind and speech. This path was known by Brahmā (as the tradition received); by it the renunciant goes forth as a knower of Brahman—thus indeed (said) the venerable Yājñavalkya.

athathen
atha:
TypeIndeclinable
Rootatha (avyaya)
Formavyaya
haindeed
ha:
TypeIndeclinable
Rootha (nipāta)
Formnipāta
enamhim
enam:
TypeNoun
Rootidam (sarvanāman)
Formpuṃ, dvitīyā, ekavacana
atriḥAtri
atriḥ:
TypeNoun
Rootatri (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
papracchaasked
papraccha:
TypeVerb
Rootpra√prach (dhātu)
Formliṭ (perfect), prathama, ekavacana, parasmaipada
yājñavalkyamYājñavalkya
yājñavalkyam:
TypeNoun
Rootyājñavalkya (prātipadika)
Formpuṃ, dvitīyā, ekavacana
pṛcchāmiI ask
pṛcchāmi:
TypeVerb
Root√prach (dhātu)
Formlaṭ, uttama, ekavacana, parasmaipada
tvāyou
tvā:
TypeNoun
Roottvad (sarvanāman)
Formdvitīyā, ekavacana (enclitic)
yājñavalkyaO Yājñavalkya
yājñavalkya:
TypeNoun
Rootyājñavalkya (prātipadika)
Formpuṃ, sambodhana, ekavacana
a-yajñopavītīwithout yajñopavīta
a-yajñopavītī:
TypeAdjective
Roota-yajñopavītin (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
kathamhow
katham:
TypeIndeclinable
Rootkatham (avyaya)
Forminterrogative avyaya
brāhmaṇaḥa brāhmaṇa
brāhmaṇaḥ:
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
itithus
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti (avyaya)
Formquotative
saḥhe
saḥ:
TypeNoun
Roottad (sarvanāman)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
haindeed
ha:
TypeIndeclinable
Rootha (nipāta)
Formnipāta
uvācasaid
uvāca:
TypeVerb
Root√vac (dhātu)
Formliṭ, prathama, ekavacana, parasmaipada
yājñavalkyaḥYājñavalkya
yājñavalkyaḥ:
TypeNoun
Rootyājñavalkya (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
idamthis
idam:
TypeNoun
Rootidam (sarvanāman)
Formnapuṃ, prathamā, ekavacana
evaindeed
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva (avyaya)
Formparticle
asyaof him
asya:
TypeNoun
Rootidam (sarvanāman)
Formpuṃ, ṣaṣṭhī, ekavacana
tatthat
tat:
TypeNoun
Roottad (sarvanāman)
Formnapuṃ, prathamā, ekavacana
yajñopavītamyajñopavīta (sacred thread)
yajñopavītam:
TypeNoun
Rootyajñopavīta (prātipadika)
Formnapuṃ, prathamā, ekavacana
yaḥwhich/who
yaḥ:
TypeNoun
Rootyad (sarvanāman)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana (relative)
ātmāthe Self
ātmā:
TypeNoun
Rootātman (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
apaḥwater
apaḥ:
TypeNoun
Rootap (prātipadika)
Formstrī, dvitīyā, bahuvacana
prāśyahaving sipped
prāśya:
TypeVerb
Rootpra√aś (dhātu)
Formktvā (absolutive), avyaya; ‘having sipped/eaten’
ācamyahaving performed ācamana
ācamya:
TypeVerb
Rootā√cam (dhātu)
Formktvā, avyaya; ‘having rinsed (ācamana)’
ayamthis
ayam:
TypeNoun
Rootidam (sarvanāman)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
vidhiḥprocedure
vidhiḥ:
TypeNoun
Rootvidhi (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
parivrājakānāmof wandering renunciates
parivrājakānām:
TypeNoun
Rootparivrājaka (prātipadika)
Formpuṃ, ṣaṣṭhī, bahuvacana
vīrādhvāneon a perilous journey
vīrādhvāne:
TypeNoun
Rootvīra-adhvan (prātipadika)
Formpuṃ, saptamī, ekavacana
vāor
vā:
TypeIndeclinable
Rootvā (avyaya)
Formparticle
anāśakein fasting
anāśake:
TypeNoun
Rootanāśaka (prātipadika)
Formpuṃ/napuṃ, saptamī, ekavacana
vāor
vā:
TypeIndeclinable
Rootvā (avyaya)
Formparticle
apāmof waters
apām:
TypeNoun
Rootap (prātipadika)
Formstrī, ṣaṣṭhī, bahuvacana
praveśein entering
praveśe:
TypeNoun
Rootpraveśa (prātipadika)
Formpuṃ, saptamī, ekavacana
vāor
vā:
TypeIndeclinable
Rootvā (avyaya)
Formparticle
agni-praveśein entering fire
agni-praveśe:
TypeNoun
Rootagni-praveśa (prātipadika)
Formpuṃ, saptamī, ekavacana
vāor
vā:
TypeIndeclinable
Rootvā (avyaya)
Formparticle
mahā-prasthānein the great departure
mahā-prasthāne:
TypeNoun
Rootmahā-prasthāna (prātipadika)
Formnapuṃ/puṃ, saptamī, ekavacana
vāor
vā:
TypeIndeclinable
Rootvā (avyaya)
Formparticle
athathen
atha:
TypeIndeclinable
Rootatha (avyaya)
Formavyaya
parivrāṭa wandering renunciate
parivrāṭ:
TypeNoun
Rootparivrāj (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
vivarṇa-vāsāḥwearing faded clothes
vivarṇa-vāsāḥ:
TypeAdjective
Rootvivarṇa-vāsa (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
muṇḍaḥshaven-headed
muṇḍaḥ:
TypeAdjective
Rootmuṇḍa (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
a-parigrahaḥwithout possessions
a-parigrahaḥ:
TypeAdjective
Roota-parigraha (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
śuciḥpure
śuciḥ:
TypeAdjective
Rootśuci (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
a-drohīnon-injurious
a-drohī:
TypeAdjective
Roota-drohin (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
bhaiṣaṇaḥliving on alms
bhaiṣaṇaḥ:
TypeAdjective
Rootbhaiṣaṇa (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
brahma-bhūyāyafor Brahmanhood
brahma-bhūyāya:
TypeNoun
Rootbrahma-bhūya (prātipadika)
Formnapuṃ, caturthī, ekavacana
bhavatibecomes
bhavati:
TypeVerb
Root√bhū (dhātu)
Formlaṭ, prathama, ekavacana, parasmaipada
itithus
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti (avyaya)
Formquotative
yadiif
yadi:
TypeIndeclinable
Rootyadi (avyaya)
Formconditional
āturaḥill
āturaḥ:
TypeAdjective
Rootātura (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
syātshould be
syāt:
TypeVerb
Root√as (dhātu)
Formvidhiliṅ, prathama, ekavacana, parasmaipada
manasāwith mind
manasā:
TypeNoun
Rootmanas (prātipadika)
Formnapuṃ, tṛtīyā, ekavacana
vācāwith speech
vācā:
TypeNoun
Rootvāc (prātipadika)
Formstrī, tṛtīyā, ekavacana
saṃnyasetshould renounce
saṃnyaset:
TypeVerb
Rootsam+√ni+as (dhātu)
Formvidhiliṅ, prathama, ekavacana, parasmaipada
eṣaḥthis
eṣaḥ:
TypeNoun
Rootetad (sarvanāman)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
panthāḥpath
panthāḥ:
TypeNoun
Rootpanthan (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
TypeNoun
Rootbrahman (prātipadika)
Formnapuṃ, tṛtīyā, ekavacana
haindeed
ha:
TypeIndeclinable
Rootha (nipāta)
Formnipāta
anuvittaḥfound/known
anuvittaḥ:
TypeVerb
Rootanu√vid (dhātu)
Formkta (past passive participle), puṃ, prathamā, ekavacana
tenaby that
tena:
TypeNoun
Roottad (sarvanāman)
Formnapuṃ/puṃ, tṛtīyā, ekavacana
etigoes/attains
eti:
TypeVerb
Root√i (dhātu)
Formlaṭ, prathama, ekavacana, parasmaipada
saṃnyāsīa renunciate
saṃnyāsī:
TypeNoun
Rootsaṃnyāsin (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
brahmavitknower of Brahman
brahmavit:
TypeNoun
Rootbrahma-vid (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
itithus
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti (avyaya)
Formquotative
evamthus
evam:
TypeIndeclinable
Rootevam (avyaya)
Formavyaya
evaindeed
eva:
TypeIndeclinable
Rooteva (avyaya)
Formparticle
eṣaḥthis
eṣaḥ:
TypeNoun
Rootetad (sarvanāman)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
bhagavanO venerable sir
bhagavan:
TypeNoun
Rootbhagavat (prātipadika)
Formpuṃ, sambodhana, ekavacana
yājñavalkyaḥYājñavalkya
yājñavalkyaḥ:
TypeNoun
Rootyājñavalkya (prātipadika)
Formpuṃ, prathamā, ekavacana
  • hainaṃ = ha + enam
  • ayajñopavītī = a + yajñopavītī
  • idamevāsya = idam + eva + asya
  • prāśyācamya = prāśya + ācamya
  • parivrāḍ vivarṇavāsā = parivrāṭ + vivarṇavāsāḥ
  • muṇḍo'parigrahaḥ = muṇḍaḥ + a-parigrahaḥ
  • brahmabhūyāya = brahma + bhūyāya
  • yady āturaḥ = yadi + āturaḥ
  • brahmaṇā hānuvittaḥ = brahmaṇā + ha + anuvittaḥ
  • tena eti = tena + eti
  • brahmavid = brahma + vid
  • ityevamevaiṣa = iti + evam + eva + eṣaḥ
Ātman as the true yajñopavīta; saṃnyāsa-dharma; inner renunciation beyond external symbolsMahavakya: Indirect: emphasizes identity with the Self as the primary sanctifier, resonant with ‘ahaṃ brahmāsmi’ (Self as Brahman) though not phrased as a mahāvākya.YajurŚukla (Vājasaneyin) ShakhaChandas: Prose

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play