Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 34
Devanagari script
भूलोके चांतरिक्षे च दिवि तीर्थानि यानि वै । अतीत्य वर्तते तानि तीर्थान्येतद्द्विजोत्तम
Transliteration
bhūloke cāṃtarikṣe ca divi tīrthāni yāni vai | atītya vartate tāni tīrthānyetaddvijottama
Translation
Какие бы ни были тиртхи на земле, в срединной области и на небе, — это святое место превосходит их все, о лучший из дважды-рождённых.
Word by Word
भूearth
भू:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative sg.)
भूलोकेin the earthly world
भूलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन; भुवः लोकः (genitive-tatpuruṣa)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अन्तरिक्षेin the mid-region/sky
अन्तरिक्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative sg.)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative sg.)
तीर्थानिsacred places
तीर्थानि:
Karma/Prameya (Object)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom./Acc. pl.)
यानिwhich
यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom./Acc. pl.)
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis particle)
अतीत्यhaving surpassed
अतीत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootअति + इ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive/gerund)
वर्ततेexists/stands
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
तानिthose
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन (Accusative pl.)
तीर्थानिsacred places
तीर्थानि:
Karma/Prameya (Object)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (Nom./Acc. pl.)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (Nom./Acc. sg.)
द्विजोत्तमO best of the twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन एकवचन (Vocative sg.)
Speaker
Varāha (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa context)
Characters & Entities
A
Ayodhyā (implied)S
Svargadvāra (contextual)FAQs
The text asserts a hierarchy of tīrthas, placing this Ayodhyā locus above even celestial pilgrimage sites.
Ayodhyā’s sacred region (contextually Svargadvāra/Ayodhyā tīrthas).
None; it is a doctrinal praise (māhātmya) establishing the site’s superiority.