Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

वसिष्ठ उवाच । यदि तुष्टो महादेव वरो देयो ममाधुना । तदाऽत्र भवता स्थेयं यावदाचंद्रतारकम्

Transliteration

vasiṣṭha uvāca | yadi tuṣṭo mahādeva varo deyo mamādhunā | tadā'tra bhavatā stheyaṃ yāvadācaṃdratārakam

Translation

Васиштха сказал: «Если Ты доволен, о Махадева (Шива), даруй мне ныне благословение: пребывай здесь, пока существуют луна и звёзды — столь долго, сколь они пребывают».

Word by Word

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (वक्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (उक्ति)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तवाचक-अव्यय (conditional conjunction)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय-समास: महान् देवः

• वरः: a boon
• वरः: Karta (वाक्यविषय)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• देयः: to be given
• देयः: Kriya (विधेय/कर्तव्यता)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: दा

• मम: to me/of me
• मम: Sampradana (सम्प्रदान/प्राप्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• अधुना: now
• अधुना: Sambandha (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अधुना (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• तदा: then
• तदा: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अन्वयार्थक-अव्यय (then/thereupon)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• भवता: by you
• भवता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; आदरार्थक-सर्वनाम

• स्थेयम्: should remain
• स्थेयम्: Kriya (विधेय/कर्तव्यता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: स्था; अर्थ: स्थातव्यम्

• यावत्: until
• यावत्: Sambandha (अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक-अव्यय (until/as long as)

• आ: up to
• आ: Sambandha (अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (अव्यय)
• Form: अवधिवाचक-उपसर्गसदृश-अव्यय (up to)

• चन्द्रतारकम्: (as long as) the moon and stars (endure)
• चन्द्रतारकम्: Adhikarana (कालावधि-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + तारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व-समास (इतरेतर): चन्द्रः च तारकाः (चन्द्र-तारक-पर्यन्तम्)

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha (Śiva-sannidhya-sthāna at Svarṇarekhā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha, facing Mahādeva, asks not for wealth or revival but for Śiva to remain in that place ‘as long as moon and stars endure’.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Śiva (Mahādeva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest boon sought is the abiding presence of the Lord in a sacred place, making it a perpetual refuge for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpathakṣetra, where Vasiṣṭha requests Śiva’s enduring residence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not a ritual rule; it is a request establishing perpetual divine presence, a foundation for later tīrtha merit.