Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

हलक्षमं बलीवर्दं दत्त्वा विप्राय पर्वसु । तमारुह्य नरो याति गोलोकं शिवसंनिधौ

Transliteration

halakṣamaṃ balīvardaṃ dattvā viprāya parvasu | tamāruhya naro yāti golokaṃ śivasaṃnidhau

Translation

Кто в праздничные дни дарует брахману быка, годного для плуга, тот, взойдя на него, отправляется в Голоку — в самом присутствии Шивы.

Word by Word

• हलक्षमम्: capable of ploughing
• हलक्षमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हल + क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (बलीवर्दस्य)

• बलीवर्दम्: a bull/ox
• बलीवर्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बलीवर्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपद

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिकक्रिया

• विप्राय: to a brāhmaṇa
• विप्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)

• पर्वसु: on festival days/occasions
• पर्वसु: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; कालाधिकरण

• तम्: that (one)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (अन्वयः बलीवर्दम्)

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिकक्रिया

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• गोलोकम्: to Goloka
• गोलोकम्: Karma (Destination/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थकर्म (destination)

• शिवसंनिधौ: in the presence of Śiva
• शिवसंनिधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव + संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (proximity)

Speaker

Skanda (deduced from Skanda Purāṇa māhātmya narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On a festive day, a devotee gifts a powerful plough-fit ox to a brāhmaṇa; in a visionary transition, the donor mounts the ox as a celestial conveyance and ascends toward Goloka, while Śiva’s presence blesses the scene.

Characters & Entities

• Balīvarda (ox)
• Vipra (Brāhmaṇa)
• Parva (festival day)
• Goloka
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Charity offered at auspicious times and to worthy recipients is magnified, leading to exalted spiritual destinations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promise is taught within Vastrāpatha-kṣetra māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Donate a plough-capable ox to a Brāhmaṇa on parva (festival/sacred) days.