Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

मेघैः प्रतिष्ठितं लिंगं यत्र नित्यं प्रपूज्यते । अनावृष्टिभयं किंचिन्न च तत्र प्रजायते

Transliteration

meghaiḥ pratiṣṭhitaṃ liṃgaṃ yatra nityaṃ prapūjyate | anāvṛṣṭibhayaṃ kiṃcinna ca tatra prajāyate

Translation

Где ежедневно почитают лингам, установленный облаками, там вовсе не возникает страх засухи.

Word by Word

• मेघैः: by clouds
• मेघैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मेघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विशेषणम्

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-देशवाचक (relative adverb: where)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• प्रपूज्यते: is worshipped
• प्रपूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• अनावृष्टिभयम्: fear of drought
• अनावृष्टिभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनावृष्टि (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (अनावृष्टेः भयम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• किंचित्: any (at all)
• किंचित्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्ययप्राय)
• Form: अव्यय; अल्पार्थक-निपात (indefinite particle: any/at all)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात (conjunction)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)

• प्रजायते: arises/occurs
• प्रजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Megheśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A liṅga with a distinctive cloud motif—clouds forming a canopy or descending as if to consecrate it; priests perform daily abhiṣeka; above, rainclouds gather benignly, while the surrounding land appears fertile, signaling the absence of drought fear.

Characters & Entities

• Īśvara
• Megheśvara Liṅga
• Clouds (megha)
• Prabhāsakṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Regular devotion (nitya-pūjā) at a sanctified Śiva-site is portrayed as sustaining prosperity and averting collective calamities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Megheśvara Liṅga in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Daily worship of the liṅga (nitya prapūjā).