Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 8›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

श्राद्धे कृते त्वमावस्यां पितृपक्षे च वै द्विजाः । अपुत्रा चैव या नारी काकवंध्या च या भवेत्

Transliteration

śrāddhe kṛte tvamāvasyāṃ pitṛpakṣe ca vai dvijāḥ | aputrā caiva yā nārī kākavaṃdhyā ca yā bhavet

Translation

О брахманы, когда совершается шраддха (śrāddha) — особенно в день амавасьи (новолуния) и в период Питрипакши (Pitṛpakṣa), — даже женщина без сына и даже страдающая бесплодием (kākavandhyā) упоминается здесь как входящая в область искупительного благочестия через эти обряды.

Word by Word
श्राद्धेin/at the śrāddha (rite)
श्राद्धे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कृतेwhen (it is) done
कृते:
Kriya (Circumstantial/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (past participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘श्राद्धे’ इति सति-सप्तमी (locative absolute)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक अव्यय (particle)
अमावस्याम्on the new-moon day
अमावस्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
पितृपक्षेin the fortnight of the ancestors (Pitṛpakṣa)
पितृपक्षे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ + पक्ष (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘पितॄणां पक्षः’)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (particle)
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थेऽपि (addressing)
अपुत्राsonless
अपुत्रा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासान्त-विशेषण (without a son)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
याwho (a woman)
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-यः-तत् (relative pronoun)
नारीwoman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
काकवन्ध्याbarren (like a crow; utterly infertile)
काकवन्ध्या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाक + वन्ध्या (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (metaphorical: ‘काकवत् वन्ध्या’)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
याwho
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
भवेत्may be/is (potentially)
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: गोमती-उदधि-संगम (श्राद्ध-प्रसंग)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: द्विजाः (प्रत्यक्ष संबोधन)

Visual Art Cues

Scene: पितृपक्ष/अमावस्या का तट: ब्राह्मणों के सामने कुश, तिल, जल-पात्र; स्त्री शोक-और-आशा के भाव से तर्पण/श्राद्ध-सामग्री अर्पित करती; धूप-दीप, शांत समुद्र-ध्वनि।

Characters & Entities
A
Amāvasyā
P
Pitṛpakṣa
Ś
Śrāddha
P
Pitṛs

FAQs

Ancestral rites (Śrāddha), especially in sacred times like Amāvasyā and Pitṛpakṣa, are upheld as powerful remedial dharma that generates auspicious merit even amid personal afflictions.

Within this adhyāya’s flow, the praise centers on the Gomati–Ocean confluence (Gomatī-udadhi-saṅgama) in the Dvārakā region.

Performance of Śrāddha on Amāvasyā and during Pitṛpakṣa.

←Previous Verse
Next Verse→