Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

यस्य पुण्ड्रं ललाटे तु गोपीचंदनसंज्ञकम् । न जहाति गृहं तस्य लक्ष्मीः कृष्णप्रिया द्विजाः

yasya puṇḍraṃ lalāṭe tu gopīcaṃdanasaṃjñakam | na jahāti gṛhaṃ tasya lakṣmīḥ kṛṣṇapriyā dvijāḥ

О брахманы, дом того, на чьём челе начертан пундра, именуемый Гопичандана, никогда не покидает Лакшми — возлюбленная Кришны.

यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पुण्ड्रम्tilaka/sect-mark
पुण्ड्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अत्र विषयः—‘पुण्ड्रं ...’ as nominative/accusative in sense)
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis particle)
गोपी-चन्दन-संज्ञकम्called gopī-candana
गोपी-चन्दन-संज्ञकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगोपी (प्रातिपदिक) + चन्दन (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (gopī-candana-saṃjñakam = called ‘gopī-candana’)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
जहातिabandons/leaves
जहाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
गृहम्the house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
लक्ष्मीःLakṣmī (fortune)
लक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृष्ण-प्रियाbeloved of Kṛṣṇa
कृष्ण-प्रिया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + प्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (kṛṣṇasya priyā)
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas)
द्विजाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अत्र सम्बोधनार्थः—हे द्विजाः)

Skanda (deduced)

Tirtha: Gopīcandana (Śaṅkhoddhāra-mṛttikā)

Type: kund

Listener: dvijāḥ / brāhmaṇas

Scene: A devotee with bright white ūrdhva-puṇḍra of Gopīcandana on the forehead stands at the threshold of a prosperous home; Lakṣmī, radiant and gentle, is shown symbolically seated within, indicating she does not depart.

P
Puṇḍra
G
Gopīcandana
L
Lakṣmī
K
Kṛṣṇa

FAQs

Visible devotion (puṇḍra/tilaka) joined with inner faith invites Lakṣmī’s steady presence—spiritual and worldly well-being aligned with dharma.

Dvārakā’s Vaiṣṇava culture is foregrounded; the verse praises a hallmark practice associated with Kṛṣṇa devotion.

Applying the Gopīcandana puṇḍra on the forehead as a Vaiṣṇava devotional observance.