Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

श्रीरंगं नैरृते भागे लोहदंडं तु पश्चिमे । नारसिंहानि वायव्ये कोकामुख्यं तथोत्तरे

Transliteration

śrīraṃgaṃ nairṛte bhāge lohadaṃḍaṃ tu paścime | nārasiṃhāni vāyavye kokāmukhyaṃ tathottare

Translation

Шриранга находится в юго-западной части; Лохаданда — на западе. На северо-западе — святыни Нарасимхи, а на севере — Кокамукхья.

Word by Word

• श्रीरङ्गम्: Śrīraṅga (place-name)
• श्रीरङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + रङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः (श्रियाः रङ्गः/श्री-सम्बद्धः)

• नैरृते: in the southwestern
• नैरृते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैरृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (नैरृते भागे)

• भागे: in the region/part
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.)

• लोहदण्डम्: Lohadaṇḍa (place-name; ‘iron staff’)
• लोहदण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोह (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः (लोहस्य दण्डः)

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle), विशेषार्थक

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (पश्चिमे दिशि)

• नारसिंहानि: Nārasiṃha shrines/places
• नारसिंहानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारसिंह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), बहुवचन (pl.)

• वायव्ये: in the northwest
• वायव्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वायव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (वायव्ये भागे/दिशि)

• कोकामुख्यम्: Kokāmukhya (place-name)
• कोकामुख्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोका (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (1st/2nd), एकवचन (sg.); कर्मधारयः (मुख्यं कोका-सम्बद्धम्/कोका-नामकं मुख्यं स्थानम्)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• उत्तरे: in the north
• उत्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी विभक्ति (7th/अधिकरण), एकवचन (sg.) (उत्तरे दिशि)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the assembled sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śrīraṅga/Śrīraṅgam (referenced)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A four-direction panel: SW shows the reclining/enshrined Ranganātha at Śrīraṅgam with temple gopurams; W shows a rugged ‘Lohadaṇḍa’ marker (iron staff/pillar motif); NW shows fierce Narasiṃha icons; N shows a river-mouth or ‘mukha’ motif for Kokāmukhya.

Characters & Entities

• Śrīraṅga (Śrīraṅgam)
• Lohadaṇḍa
• Narasiṃha
• Kokāmukhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Many forms of the Divine are anchored in specific places; knowing the kṣetra-map supports pilgrimage, remembrance, and reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śrīraṅga (Śrīraṅgam) and Narasiṃha-related kṣetras are highlighted within a directional schema.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse enumerates kṣetras rather than prescribing vows or offerings.