Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

Devanagari script

यत्राऽस्ते गोमती पुण्या सागरेण समन्विता । पश्चिमाभिमुखो यत्र महाविष्णुः सदा स्थितः

Transliteration

yatrā'ste gomatī puṇyā sāgareṇa samanvitā | paścimābhimukho yatra mahāviṣṇuḥ sadā sthitaḥ

Translation

Там пребывает священная река Гомати, соединённая с океаном; и там Махавишну вечно пребывает, обращённый лицом к западу.

Word by Word

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (Location marker/अधिकरण-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)

• आस्ते: sits, remains
• आस्ते: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आस् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• गोमती: Gomatī (river)
• गोमती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• पुण्या: holy, meritorious
• पुण्या: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (गोमती इति)

• सागरेण: with the sea
• सागरेण: Sahakāraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• समन्विता: joined/associated (with)
• समन्विता: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-अन्-वि-इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; गोमती इत्यस्य विशेषणम्

• पश्चिमाभिमुखः: west-facing
• पश्चिमाभिमुखः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक) + अभिमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (पश्चिमः अभिमुखः)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (Location marker/अधिकरण-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (where)

• महाविष्णुः: Mahāviṣṇu
• महाविष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् विष्णुः)

• सदा: always
• सदा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• स्थितः: standing, stationed
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; महाविष्णोः विशेषणम्

Speaker

Divyavāṇī (Divine Voice)

Characters & Entities

• Gomatī (river)
• Ocean (Sāgara)
• Mahāviṣṇu
• Dvārakā-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dvārakā is presented as a living sacred presence—where river, ocean, and Viṣṇu’s abiding form converge to uplift devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā and the Gomati–ocean confluence associated with Mahāviṣṇu’s eternal presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription is stated, but the mention of river-ocean union implies tīrtha practices such as snāna and darśana in that locale.