Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

Devanagari script

गोप्यं यत्पातकं पुंसां गोमती तद्व्यपोहति । स्मरणात्कीर्त्तनाद्वापि किं पुनः प्लवने कृते

Transliteration

gopyaṃ yatpātakaṃ puṃsāṃ gomatī tadvyapohati | smaraṇātkīrttanādvāpi kiṃ punaḥ plavane kṛte

Translation

Какой бы тайный грех ни был у людей, Гомати его устраняет. Если таков плод одного лишь памятования или прославления, то насколько больше — при омовении и погружении в её воды.

Word by Word

• गोप्यम्: secret/hidden
• गोप्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गोप्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पातकम् इत्यस्य विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative)

• पातकम्: sin
• पातकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुंसाम्: of men
• पुंसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुंस्/पुम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• गोमती: the Gomati (river)
• गोमती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नदी-नाम

• तत्: that (sin)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पातकम् प्रति निर्देशः

• व्यपोहति: removes
• व्यपोहति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + अप + ऊह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्मरणात्: from remembrance
• स्मरणात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ

• कीर्तनात्: from chanting
• कीर्तनात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कीर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेतौ

• वा: or
• वा: None
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्प-निपात (disjunctive particle)

• अपि: even/also
• अपि: None
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/सम्भावना-निपात (also/even)

• किम्: what (then)
• किम्: None
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)

• पुनः: then/moreover
• पुनः: None
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb; moreover/again)

• प्लवने: in bathing/immersion
• प्लवने: Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्लवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विषय-अधिकरणम् (in the act of bathing/immersion)

• कृते: when (it is) done
• कृते: Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute sense: when done)

Speaker

Sūta (deduced from Prabhāsa-khaṇḍa māhātmya narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at the Gomatī ghāṭ: some singing her praise, others immersing; the water is depicted as luminous, washing away dark ‘hidden’ stains that dissolve into light.

Characters & Entities

• Gomatī
• Smaraṇa
• Kīrtana
• Pātaka
• Plavana (snāna/immersion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred waters and sacred remembrance both purify; direct ritual contact intensifies the purificatory merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gomati tīrtha at/near Dvārakā, praised as a remover of even concealed sins.

What ritualistic prescription is mentioned?

Plavana (bathing/immersion) in the Gomati; also smaraṇa and kīrtana of the tīrtha.