Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 162

Devanagari script

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

Transliteration

vinā kṛṣṇasya pūjāṃ ca rudrādyāstridivaukasaḥ | pūjitā naiva kurvaṃti tuṣṭiṃ putra pitāmahāḥ

Translation

Без поклонения Кришне даже Рудра и прочие небожители, хотя и почитаемы, не даруют удовлетворения; так же, о сын, и Питри (предки) не бывают довольны.

Word by Word

• विना: without
• विना: Avyaya (Exclusion/वर्जन)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपसर्गवत्/निपात (without)

• कृष्णस्य: of Krishna
• कृष्णस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• पूजाम्: worship
• पूजाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विना’ इत्यस्य योगे (without worship)

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction: and)

• रुद्राद्याः: Rudra and others
• रुद्राद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (रुद्रः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘त्रिदिवौकसः’ इत्यस्य विशेषणम्

• त्रिदिवौकसः: dwellers of heaven (gods)
• त्रिदिवौकसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (त्रिदिवे ओकः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद

• पूजिताः: though worshipped
• पूजिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूजित (पूज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘त्रिदिवौकसः’ इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Avyaya (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध-निपात

• एव: indeed
• एव: Avyaya (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphasis: indeed/just)

• कुर्वन्ति: they do
• कुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• तुष्टिम्: satisfaction/pleasure
• तुष्टिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कुर्वन्ति’ इत्यस्य कर्म

• पुत्र: O son
• पुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• पितामहाः: the grandsires/ancestors (venerable ones)
• पितामहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद (apposition to त्रिदिवौकसः)

Speaker

Pitṛs (ancestral beings), addressing a descendant (son)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvāravatī (Dvārakā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: putra (son) addressed in the verse

Visual Art Cues

Scene: A ritual scene: a householder offers flowers to Rudra and other devatās, yet the offerings appear ‘unreceived’ until Kṛṣṇa is worshipped; pitṛs in subtle form remain unsatisfied until Kṛṣṇa-smaraṇa is done.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Rudra
• Tridaśa (gods)
• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship of Śrī Kṛṣṇa is presented as foundational; without it, even other worship and rites fail to yield full divine and ancestral satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider context is Dvārakā Māhātmya in Prabhāsa Khaṇḍa, pointing toward Dvārakā as the place where Kṛṣṇa’s worship and darśana are especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kṛṣṇa-pūjā (worship of Kṛṣṇa) is stressed as the key religious act that ensures both deva-prasāda and pitṛ-tṛpti.