Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 76

Devanagari script

सुमनास्तद्वचः श्रुत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः । युध्यध्वमिति तं चोक्त्वा नैतदेवं भविष्यति

Transliteration

sumanāstadvacaḥ śrutvā krodhasaṃraktalocanaḥ | yudhyadhvamiti taṃ coktvā naitadevaṃ bhaviṣyati

Translation

Суманас, услышав те слова, с глазами, покрасневшими от гнева, сказал ему: «Сражайся!» — заявив: «Такого не будет».

Word by Word

• सुमनाः: Sumanas (a person)
• सुमनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुमनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्: his/that
• तत्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषण (वचः)

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund: 'having heard')

• क्रोधसंरक्तलोचनः: whose eyes were reddened with anger
• क्रोधसंरक्तलोचनः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध + संरक्त + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (क्रोधेन संरक्ते लोचने यस्य)

• युध्यध्वम्: fight (you all)
• युध्यध्वम्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund: 'having said')

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (adverb: 'thus/in this way')

• भविष्यति: will be/happen
• भविष्यति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sumanās

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sumanās, eyes reddened with anger, confronts an opponent and issues a sharp command to fight, rejecting the proposed outcome.

Characters & Entities

• Sumanās

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ego and anger drive resistance to dharma; such defiance in a sacred setting precipitates spiritual and worldly downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding episode concerns Muktitīrtha in the Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse marks the turning point from command to confrontation.