Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

Devanagari script

नारदोनाम गन्धर्वो रंभा चैव वराप्सराः । एते पूज्याः प्रयत्नेन प्लक्षोनाम महाद्रुमः

Transliteration

nāradonāma gandharvo raṃbhā caiva varāpsarāḥ | ete pūjyāḥ prayatnena plakṣonāma mahādrumaḥ

Translation

Гандхарва по имени Нарада и Рамбха, превосходная апсара — их следует почитать с усердием; равно и великое древо по имени Плакша.

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नाम: by name / called
• नाम: Sambandha/Name-marker (सम्बन्ध/नामसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नाम-प्रयोगे ‘named/called’ इति (indeclinable appositive marker)

• गन्धर्वः: a Gandharva
• गन्धर्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• रंभा: Rambhā
• रंभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रंभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphatic particle)

• वराप्सराः: excellent Apsarases
• वराप्सराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरा (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारय-समासः ‘वरा अप्सराः’

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम

• पूज्याः: worthy of worship
• पूज्याः: Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पूज् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विधेय-विशेषण; ‘पूजनीय’ (gerundive/तव्यत्-भाव)

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्लक्षः: the plakṣa tree
• प्लक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Name-marker (सम्बन्ध/नामसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नाम-प्रयोगे ‘called’

• महाद्रुमः: a great tree
• महाद्रुमः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः ‘महान् द्रुमः’

Speaker

Skanda (deduced from section context)

Characters & Entities

• Nārada (Gandharva)
• Rambhā
• Plakṣa (tree)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In tīrtha-dharma, devotion extends beyond temples to sacred beings and even holy trees—nature itself is part of the sanctified kṣetra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, with attention to its revered presences including a sacred Plakṣa tree within the kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) is explicitly recommended—“ete pūjyāḥ prayatnena,” indicating careful veneration of these presences.