Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

महादेव उवाच । श्रृणुष्वावहितो भूत्वा मम वाक्यं पितामह । दक्षस्य यज्ञभंगोयं न कृतश्च मया क्वचित्

Transliteration

mahādeva uvāca | śrṛṇuṣvāvahito bhūtvā mama vākyaṃ pitāmaha | dakṣasya yajñabhaṃgoyaṃ na kṛtaśca mayā kvacit

Translation

Махадева сказал: Внимательно выслушай мои слова, о Питамаха. Разрушение жертвоприношения Дакши никогда и ни в какое время не было совершено мною.

Word by Word

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• आवहितः: attentive
• आवहितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + वह् (धातु) + क्त (कृदन्त: आवहित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त; ‘त्वम्’ (अध्याहृत) विशेषयति

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya-Visheshana (Adverbial to action/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भू (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया (having become)

• मम: my
• मम: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पितामह: O Grandfather (Brahmā)
• पितामह: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन

• दक्षस्य: of Dakṣa
• दक्षस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• यज्ञभङ्गः: the disruption of the sacrifice
• यज्ञभङ्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ + भङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (यज्ञस्य भङ्गः)

• अयम्: this
• अयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘यज्ञभङ्गः’ इत्यस्य विशेषणम्

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• कृतः: done
• कृतः: Kriya-Visheshana (Predicate adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त: कृत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि भूतकृदन्त; ‘यज्ञभङ्गः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• क्वचित्: ever/at any time
• क्वचित्: Desha-Kala (Place/Time adjunct/देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/काल-अनिश्चित (ever/at any time)

Speaker

Śiva (Mahādeva)

Characters & Entities

• Śiva (Mahādeva)
• Brahmā (Pitāmaha)
• Dakṣa
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva points to a deeper moral order: apparent calamities often arise from one’s own actions rather than arbitrary divine wrath.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse is narrative-theological; the later movement to Kanakhala is mentioned afterward, not here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is an explanatory statement about the yajña’s disruption.