Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 4›Shloka 75
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

स्वचक्रमादाय महानुभावो दिवं गतोऽथो भुवनैकभर्ता । ज्ञात्वा च तत्सर्वमिदं च विष्णुः कृती कृतं दुष्प्रसहं परेषाम्

Transliteration

svacakramādāya mahānubhāvo divaṃ gato'tho bhuvanaikabhartā | jñātvā ca tatsarvamidaṃ ca viṣṇuḥ kṛtī kṛtaṃ duṣprasahaṃ pareṣām

Translation

Великая душа — единственный хранитель миров — взяв обратно свой диск, затем вознёсся на небеса. А Вишну, постигнув всё случившееся, уразумел: свершилось деяние, которое иным трудно вынести и противостоять ему.

Word by Word
स्वचक्रम्his own discus
स्वचक्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व-चक्र (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—स्वस्य चक्रम् (one's own discus)
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√दा (धातु) + ल्यप् (ल्यबन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—गृहीत्वा (having taken)
महानुभावःthe great one, of great majesty
महानुभावः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहान्-अनुभाव (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारयः—महान् अनुभावः यस्य/महान् अनुभावः (great in power/majesty)
दिवम्to heaven
दिवम्:
Gati-karman (Goal/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine; द्यौः), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
गतःwent
गतः:
Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
Discourse connector (अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
भुवनैकभर्ताthe sole ruler of the world
भुवनैकभर्ता:
Apposition (उपाधि)
TypeNoun
Rootभुवन-एक-भर्तृ (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—भुवनस्य एकः भर्ता (sole lord of the world)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थः—विदित्वा (having known)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
सर्वम्all
सर्वम्:
Qualifier of object (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) तत्-विशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
कृतीskilled, capable
कृती:
Adjectival to subject (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृतिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) विष्णुः-विशेषणम्
कृतम्done, the deed
कृतम्:
Karman/Result (कार्य/फल)
TypeNoun
Root√कृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle used substantively), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
दुष्प्रसहम्hard to resist/overcome
दुष्प्रसहम्:
Qualifier of kṛtam (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुस्-प्रसह (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः—दुष्टेन/दुर्लभेन प्रसह्यते इति (hard to overpower/irresistible)
परेषाम्of others, of the enemies
परेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition in Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu retrieves the cakra, ascends toward heaven; below, the battlefield quiets. The scene carries a contemplative afterglow—conflict resolved into understanding.

Characters & Entities
V
Viṣṇu
S
Sudarśana Cakra (implied)
S
Svarga (heaven)

FAQs

Discernment includes acknowledging overwhelming divine acts; humility and recognition of higher power are part of dharma.

The Kedārakhaṇḍa setting, linked to Kedāra/Kedarnath and its surrounding sacred region.

None.

←Previous Verse
Next Verse→