Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 4›Shloka 68
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

ज्वरांश्च सन्निपातांश्च अन्ये भूतद्रुहस्तदा । तान्सर्वान्निगृहीत्वाथ अश्विनौ तौ मुदान्वितौ । विज्वरानथ देवांश्च कृत्वा मुमुदतुश्चिरम्

Transliteration

jvarāṃśca sannipātāṃśca anye bhūtadruhastadā | tānsarvānnigṛhītvātha aśvinau tau mudānvitau | vijvarānatha devāṃśca kṛtvā mumudatuściram

Translation

Затем два Ашвина, исполненные радости, усмирили все лихорадки, все опасные недуги «саннипата» и прочие силы, вредящие существам. Сделав дэвов свободными от жара, они долго ликовали.

Word by Word
ज्वरान्fevers
ज्वरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सन्निपातान्(disease-)congestions/combined disorders
सन्निपातान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसन्निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural
भूतद्रुहःharmers of beings
भूतद्रुहः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत + द्रुह् (कृदन्त/प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; उपपद-तत्पुरुष: भूतान् द्रुह्यन्ति इति ‘those who harm beings’
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Temporal adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
तान्them
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Pronoun, Masculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
निगृहीत्वाhaving subdued
निगृहीत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + √ग्रह् (धातु) + क्त्वा
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकाल — Gerund: 'having restrained/seized'
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse sequencer/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual
तौthose two
तौ:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Pronoun, Masculine, Nominative, Dual
मुदान्वितौfilled with joy
मुदान्वितौ:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदा + अन्वित (कृदन्त; √इ (धातु) + क्त; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन — Masculine, Nominative, Dual; तृतीया-तत्पुरुष: मुदया अन्वितौ ‘endowed with joy’
विज्वरान्fever-free
विज्वरान्:
Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + ज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural; ‘free from fever’
अथthen
अथ:
Sambandha (Sequencer/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + क्त्वा
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकाल — Gerund: 'having made'
मुमुदतुःrejoiced
मुमुदतुः:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मुद् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन, आत्मनेपद — Perfect, 3rd person, Dual, Middle
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-viseshana (Duration adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of duration)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Aśvin twins, radiant and energetic, bind and subdue personified fevers and sannipāta-demons; the devas regain color and strength, and the twins rejoice openly after the cure.

Characters & Entities
A
Aśvinau (Aśvins)
D
Devas
J
Jvara
S
Sannipāta
B
Bhūta-druhas

FAQs

Restoration after crisis is also divine work; healing and protection reaffirm dharma after the upheaval caused by wrath and conflict.

The Kedārakhaṇḍa’s Kedāra tīrtha frame continues to contextualize these events within sacred Himalayan geography.

No direct ritual is described; the verse highlights divine healing rather than human observance.

←Previous Verse
Next Verse→