Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

नारदस्य दुरुक्तैश्च कुपिता पार्वती भृशम् । उवाच त्वरिता चैव दत्त्वा चैवार्द्धचंद्रकम्

Transliteration

nāradasya duruktaiśca kupitā pārvatī bhṛśam | uvāca tvaritā caiva dattvā caivārddhacaṃdrakam

Translation

Уязвлённая резкими словами Нарады, Парвати сильно разгневалась. Она поспешно заговорила и отдала в качестве ставки украшение в виде полумесяца.

Word by Word

• नारदस्य: of Nārada
• नारदस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• दुरुक्तैः: by harsh words
• दुरुक्तैः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दुरुक्त (प्रातिपदिक; दु: + उक्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (बहुधा), तृतीया (3rd), बहुवचन; करण/हेतु-भाव (by/with harsh words)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• कुपिता: angered
• कुपिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of ‘पार्वती’)

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भृशम्: greatly, intensely
• भृशम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: तीव्रतावाचक-अव्यय (intensifier adverb)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• त्वरिता: in haste
• त्वरिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक/कृदन्त; त्वर् + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (hastened)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having given)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय

• अर्द्ध-चन्द्रकम्: a half-moon ornament
• अर्द्ध-चन्द्रकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध (प्रातिपदिक) + चन्द्रक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (अर्द्धः चन्द्रकः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, visibly angered by Nārada’s harsh speech, swiftly declares her words and offers the ardhacandra ornament as a stake; the mood turns intense while Śiva remains composed.

Characters & Entities

• Nārada
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Careless speech can ignite conflict; restraint in words (vāg-yama) is praised as dharma even within divine narratives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra region is the narrative setting of Kedārakhaṇḍa, though this verse focuses on the household drama of Śiva and Pārvatī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the verse mentions a wager involving sacred ornaments.