Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

प्रासंगिकतया माघे कृतं लिंगार्चनं त्वया । शिवतुष्टिकरं चाद्य पूतोऽसि त्वं न संशयः । शिवरात्र्यां प्रसंगेन कृतमर्चनमेव च

Transliteration

prāsaṃgikatayā māghe kṛtaṃ liṃgārcanaṃ tvayā | śivatuṣṭikaraṃ cādya pūto'si tvaṃ na saṃśayaḥ | śivarātryāṃ prasaṃgena kṛtamarcanameva ca

Translation

Случайно, в месяце Магха ты совершил поклонение лингаму. Этот поступок угоден Шиве; потому сегодня ты очищен — без сомнения. И в ночь Шиваратри также, по стечению обстоятельств, поклонение действительно было совершено.

Word by Word

• प्रासङ्गिकतया: incidentally; due to occasion
• प्रासङ्गिकतया: Hetu/Instrument (Cause/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रासङ्गिकता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; हेतौ/प्रकारे (by way of occasion)

• माघे: in (the month of) Māgha
• माघे: Adhikarana (Location-in-time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त/निष्ठान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (here with liṅgārcanam as predicate adjective)

• लिङ्गार्चनम्: worship of the liṅga
• लिङ्गार्चनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग + अर्चन (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: लिङ्गस्य अर्चनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन

• शिवतुष्टिकरम्: causing Śiva’s satisfaction
• शिवतुष्टिकरम्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव + तुष्टि + कर (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुष-समास (शिवस्य तुष्टिः यस्य तत्/शिवतुष्टिं करोति इति); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लिङ्गार्चनस्य)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अद्य: today/now
• अद्य: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण

• पूतः: purified
• पूतः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पू (धातु)
• Form: भूतकृदन्त/निष्ठान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन

• न: not/no
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Existential subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'न संशयः' इति नास्त्यर्थे (there is no doubt)

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri night
• शिवरात्र्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शिवस्य रात्रिः); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन

• प्रसङ्गेन: by occasion; incidentally
• प्रसङ्गेन: Hetu/Instrument (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; हेतौ (on account of occasion)

• कृतम्: done/performed
• कृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त/निष्ठान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (with arcanam as predicate adjective)

• अर्चनम्: worship
• अर्चनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

Speaker

Vīrabhadra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Caṇḍa

Visual Art Cues

Scene: Vīrabhadra enumerates sacred times: Māgha month and Śivarātri; Caṇḍa is shown having performed simple liṅga-arcana—perhaps pouring water, offering a leaf—while a calendar-like seasonal cue (winter Māgha) frames the scene.

Characters & Entities

• Māgha
• Śivarātri
• Śiva
• Liṅga
• Puṣkasa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva accepts even incidental worship; sacred times like Māgha and Śivarātri can purify and transform a person.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra sacred region is the implied pilgrimage setting where Śiva worship and holy timing yield powerful merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-arcana (worship) especially connected with Māgha and Śivarātri is presented as Śiva-pleasing and purifying.