Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 87

Devanagari script

एवमाज्ञापयामास यमोऽपि निजकिंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णी मासन्सुविस्मिताः

Transliteration

evamājñāpayāmāsa yamo'pi nijakiṃkarān | tatheti matvā te sarve tūṣṇī māsansuvismitāḥ

Translation

Так и Яма повелел своим слугам. Подумав: «Да будет так», они все умолкли, весьма изумлённые.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)

• आज्ञापयामास: commanded
• आज्ञापयामास: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आज्ञा√पय् (धातु; causative of √ज्ञा/आज्ञा-प्रयोग)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; causative sense ‘ordered’

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-अर्थक निपातः (also/even)

• निजकिंकरान्: his own servants
• निजकिंकरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निज (प्रातिपदिक) + किंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम्; कर्म (object)

• तथा: so
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus/so)

• इति: thus (saying)
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपातः (quotative particle)

• मत्वा: having thought
• मत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive): ‘having thought/considered’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• तूष्णीम्: silently
• तूष्णीम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तूष्णीम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्ययम् (silently)

• आसन्: were/remained
• आसन्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• सुविस्मिताः: greatly astonished
• सुविस्मिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्मि/विस्मि, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa; traditionally Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Yama issues a command to his attendants; the messengers, holding nooses and ledgers, fall silent in astonishment, indicating an unexpected override by Śiva’s higher law.

Characters & Entities

• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even cosmic administrators submit to higher dhārmic boundaries, here emphasizing the protected status of Śiva-oriented persons.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is narrative; the broader Kedārakhaṇḍa context relates to the Kedāra sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it reports Yama’s command and the attendants’ response.