Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 183

Devanagari script

तत्सन्निधौ हताः सर्वे असुरा दैत्यशत्रुणा । विंध्या तु महिषी तस्य नीयमाना निवारिता

Transliteration

tatsannidhau hatāḥ sarve asurā daityaśatruṇā | viṃdhyā tu mahiṣī tasya nīyamānā nivāritā

Translation

В его присутствии все асуры были убиты врагом дайтьев. Но Виндхья — его буйвол (спутник/ездовое животное) — когда его уводили, был остановлен.

Word by Word

• तत्: of that (one)
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-सम्बन्धे (genitive sense) पूर्वपद-रूप; सन्निधौ इति विशेषणार्थं (तस्य)

• सन्निधौ: in the presence
• सन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/locative), एकवचन

• हताः: slain
• हताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; असुराः इति विशेषण

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; असुराः इति विशेषण

• असुराः: demons (Asuras)
• असुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दैत्यशत्रुणा: by the enemy of the Daityas
• दैत्यशत्रुणा: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानां शत्रुः)

• विंध्या: Vindhyā
• विंध्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विंध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: but, however
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle)

• महिषी: queen, consort
• महिषी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्याः इति समानाधिकरण/अप्पोजिशन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नीयमाना: being led
• नीयमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु) → नीयमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्या/महिषी इति विशेषण

• निवारिता: prevented, stopped
• निवारिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नि-वार् (धातु) → निवारित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्या/महिषी इति विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra narrative sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: A battlefield scene where asuras fall as Indra (or the deva-champion) stands near the ascetic; a buffalo named Vindhyā is being led away by attendants but is halted by a force/command.

Characters & Entities

• Asuras
• Indra
• Vindhyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights the swift reversal of fortune in conflict and the intervention of higher powers in adharma-driven expansions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa narrative setting continues; the verse itself does not name a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative event within the Purāṇic account.