Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

त्राहित्राहि महादेव कृपालो परमेश्वर । पुरा त्राता यथा सर्वे तथात्वं त्रातुमर्हसि

Transliteration

trāhitrāhi mahādeva kṛpālo parameśvara | purā trātā yathā sarve tathātvaṃ trātumarhasi

Translation

«Спаси нас, спаси нас, о Махадева, милостивый Верховный Владыка! Как некогда ты защитил всех, так и ныне защити нас вновь.»

Word by Word

• त्राहि: protect!
• त्राहि: Ājñā/Prārthanā (Request to addressee)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• त्राहि: protect!
• त्राहि: Ājñā/Prārthanā
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु)
• Form: लोट्-लकार, परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• महादेव: O Mahādeva
• महादेव: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारयसमास (महान् देवः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• कृपालः: compassionate
• कृपालः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (to the addressed deity)

• परमेश्वर: O Supreme Lord
• परमेश्वर: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारयसमास (परमः ईश्वरः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kālādhiकरण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly)

• त्राता: protector
• त्राता: Karta (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: त्रा (धातु) → त्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृवाचक (agent noun: protector)

• यथा: as
• यथा: Upamā/Prakāra (Comparative)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as, just as)

• सर्वे: all (of us/they)
• सर्वे: Karta (Subject of implied clause)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तथा: so
• तथा: Prakāra (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (so, in the same way)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• त्रातुम्: to protect
• त्रातुम्: Karma (Complement of arhasi)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु) → त्रातुम् (तुमुन्)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive); क्रियार्थ (to protect)

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद; मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Devas/Lokapālas and others (supplicating Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A chorus of celestial beings with folded hands cries ‘trāhi trāhi’ toward Mahādeva; the atmosphere is tense yet hopeful, with Śiva’s compassionate gaze implied.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Parameśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembrance of past grace strengthens faith: the devotee appeals to Śiva’s timeless compassion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, as the setting where divine beings seek Śiva’s saving presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct mantra-like plea (trāhi trāhi) expressing bhakti and surrender.