Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 50
Devanagari script
परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् । दुःखितानां यतः सर्वा स्मृतिर्लुप्ता भवेत्स्फुटम्
Transliteration
paraṃ no vismṛtaṃ sarvaṃ nānāduḥkhaiḥ pramuhyatām | duḥkhitānāṃ yataḥ sarvā smṛtirluptā bhavetsphuṭam
Translation
«Более того, всё стерлось из нашей памяти, ибо мы подавлены множеством печалей. Воистину, у скорбящих все воспоминания явно утрачиваются».
Word by Word
परम्however / but
परम्:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे/क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial use: but/however)
नःour
नः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (genitive), बहुवचनम् (our)
विस्मृतम्forgotten
विस्मृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formभूतकाले कृदन्तः (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र विधेयविशेषणम् (predicate adjective)
सर्वम्all
सर्वम्:
Karta/Karma (Contextual/प्रकरणानुसार)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying implied ‘thing/it’)
नाना-दुःखैःby various sorrows
नाना-दुःखैः:
Karana (Instrument/cause/करण)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (instrumental), बहुवचनम्; समासः: नाना + दुःख (विविध-दुःख)
प्रमुह्यताम्one becomes bewildered / let (one) be bewildered
प्रमुह्यताम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलोट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः: ‘प्रमोहः भवतु’ (let one become bewildered)
दुःखितानाम्of the sorrowful
दुःखितानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुःखित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक-सम्भवः; षष्ठी-विभक्तिः (genitive), बहुवचनम्; ‘of the afflicted’
यतःbecause
यतः:
Sambandha (Cause marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्ययम् (causal: because/since)
सर्वाall
सर्वा:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying स्मृतिः)
स्मृतिःmemory
स्मृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
लुप्ताlost
लुप्ता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootलुप् (धातु)
Formभूतकाले कृदन्तः (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेयविशेषणम् (predicate adjective)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्फुट (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverb: clearly)
Speaker
Bhīmasena
Visual Art Cues
Scene: A calm speaker explains that sorrow overwhelms memory; the listener’s face shows confusion softening into understanding; the atmosphere shifts from chaos to composure.
Characters & Entities
B
BhīmasenaFAQs
Suffering clouds discernment; dharma therefore calls for patience and gentle understanding rather than harsh blame.
None is specified; the verse is psychological and ethical rather than geographical.
No ritual is mentioned.