Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

नैनां हंतुं भवानर्हो रक्षैतां पुरुषोत्तम । अजेयत्वं मया ह्यस्या दत्तं खड्गं च खेटकम्

Transliteration

naināṃ haṃtuṃ bhavānarho rakṣaitāṃ puruṣottama | ajeyatvaṃ mayā hyasyā dattaṃ khaḍgaṃ ca kheṭakam

Translation

«Не убивай её, о Пурушоттама; защити её. Ибо я даровала ей непобедимость, а также меч и щит».

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• एनाम्: her
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Karma (Infinitival object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजन/इच्छार्थ (to kill)

• भवान्: you (sir)
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आदरार्थक-सर्वनाम (honorific 'you')

• अर्हः: fit, entitled
• अर्हः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (भवान्)

• रक्ष: protect
• रक्ष: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• एताम्: this (woman), her
• एताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• पुरुष-उत्तम: O best of men
• पुरुष-उत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (श्रेष्ठः पुरुषः)

• अजेयत्वम्: invincibility
• अजेयत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अ-जेय (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भाववाचक-त्वप्रत्यय (state of being unconquerable)

• मया: by me
• मया: Karana (Agentive instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/indeed)

• अस्याः: to her / of her
• अस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• दत्तम्: given
• दत्तम्: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; कर्मणि-प्रयोगभाव (given)

• खड्गम्: sword
• खड्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खड्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (and)

• खेटकम्: shield
• खेटकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खेटक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Kāmākhyā Devī

Characters & Entities

• Kāmākhyā Devī
• Puruṣottama (Janārdana)
• Khaḍga
• Kheṭaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma includes restraint: even in victory, one must honor divine ordinances and protect whom the Goddess places under her grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse foregrounds Kāmākhyā Devī, aligning the narrative with the famed Kāmākhyā sacred tradition in Purāṇic sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; the instruction is ethical and theological—protection under the Goddess’s boon.