Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

ममैनमर्घं त्वं यच्छ चतुरानन शीघ्रतः । यतः कोटिकलायां वा मम कोऽपि न पूर्यते

Transliteration

mamainamarghaṃ tvaṃ yaccha caturānana śīghrataḥ | yataḥ koṭikalāyāṃ vā mama ko'pi na pūryate

Translation

«О Четырёхликий, скорее даруй мне этот архья (argha), почётное подношение; ибо даже за срок в десять миллионов калā не находится никого, равного мне».

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• एनम्: this (him/it)
• एनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद्/एनद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अर्घम्: offering/value (arghya)
• अर्घम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यच्छ: give
• यच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• चतुरानन: O four-faced one (Brahmā)
• चतुरानन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चतुर् + आनन (प्रातिपदिक: चतुरानन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः बहुव्रीहि ('one who has four faces')

• शीघ्रतः: quickly
• शीघ्रतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्रतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक (causal: because/for)

• कोटि-कलायाम्: even in a croreth part
• कोटि-कलायाम्: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटि + कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (कोट्याः कला = 'a fraction of a crore')

• वा: or/even
• वा: Sambandha (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle: or/even)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कः: any (portion)
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित सर्वनाम

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थक (even)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• पूर्यते: is fulfilled/satisfied
• पूर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

Speaker

Tīrtharāja (Mahīsāgara-saṅgama personified)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahīsāgara-saṅgama

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: The confluence-deity addresses Brahmā directly, requesting immediate argha; Brahmā’s four faces turn toward the speaker while sages watch.

Characters & Entities

• Caturānana (Brahmā)
• Mahīsāgara-saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The purāṇic worldview treats certain tīrthas as uniquely potent, worthy of immediate reverence and ritual honor.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahīsāgara-saṅgama, called Tīrtharāja and presented as incomparable.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering argha (a formal honor-offering) to the tīrtha is explicitly requested.