Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 55›Shloka 141
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 141

Devanagari script

विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकांचनः समस्तभूतेषु वसन्समो हि यः । स्थानं परं शाश्वतमव्ययं च यतिर्हि गत्वा न पुनः प्रजायते

Transliteration

viśuddhabuddhiḥ samaloṣṭakāṃcanaḥ samastabhūteṣu vasansamo hi yaḥ | sthānaṃ paraṃ śāśvatamavyayaṃ ca yatirhi gatvā na punaḥ prajāyate

Translation

Тот, чей разум очищен, кто одинаково смотрит на ком земли и на золото и пребывает среди всех существ с равным отношением,—такой аскет (яти), достигнув высшего, вечного и неувядающего состояния, больше не рождается.

Word by Word
विशुद्धबुद्धिःone of purified intellect
विशुद्धबुद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुद्ध (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (विशुद्धा बुद्धिः)
समलोष्टकाञ्चनःequal (in view) to clod and gold
समलोष्टकाञ्चनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम (अव्यय-उपसर्गवत्) + लोष्ट (प्रातिपदिक) + काञ्चन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-समास (लोष्ट-काञ्चनयोः समः = equal towards clod and gold)
समस्तभूतेषुamong all beings
समस्तभूतेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमस्त (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तत्पुरुष (समस्तानि भूतानि)
वसन्dwelling
वसन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समःequanimous
समः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध (relative pronoun)
स्थानम्abode, state
स्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying स्थानम्)
शाश्वतम्eternal
शाश्वतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात
यतिःascetic
यतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
गत्वाhaving gone (having attained)
गत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रजायतेis born
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (contextual continuity)

Visual Art Cues

Scene: An ascetic walking among diverse beings—rich and poor, animals and humans—showing equal regard; gold and stone lie indistinguishable at his feet; a luminous ‘supreme state’ suggested above.

FAQs

Equanimity toward all beings and all objects is a hallmark of liberation and ends rebirth.

No site is named in this verse; it describes the liberated state that the chapter’s sacred geography supports.

The implied discipline is sama-bhāva (equal regard) and purified understanding; no specific ritual is stated.

←Previous Verse
Next Verse→