Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

मृत्तिका ताम्रपात्रेण त्यक्ता बाह्ये ततः स्वयम् । सर्वेषामेव तीर्थानामाहृत्योदक मुत्तमम्

mṛttikā tāmrapātreṇa tyaktā bāhye tataḥ svayam | sarveṣāmeva tīrthānāmāhṛtyodaka muttamam

Затем вынутую землю вынесли наружу медным сосудом; после этого я сам принес превосходную воду, собранную из всех тиртх — священных мест омовения.

मृत्तिकाclay, earth
मृत्तिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ताम्रपात्रेणwith a copper vessel
ताम्रपात्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootताम्र + पात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करण; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘ताम्रं पात्रम्’
त्यक्ताwas thrown/placed
त्यक्ता:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; agrees with मृत्तिका
बाह्येoutside, in the exterior
बाह्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootबाह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; स्थानवाचक
ततःthen, thereafter
ततः:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb); क्रम/अपादानार्थ ‘then/from there’
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Avyaya (Adverb/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः-प्रयोग ‘oneself/by oneself’
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी (6), बहुवचन; ‘of all’
एवindeed
एव:
Avyaya (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात; अवधारण ‘indeed/only’
तीर्थानाम्of pilgrimage places
तीर्थानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; genitive dependent on सर्वेषाम्
आहृत्यhaving brought
आहृत्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootआ-हृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया ‘having brought’
उदकम्water
उदकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (qualifying उदकम्)

Nārada

Tirtha: Nāradīya-saras

Type: kund

Listener: Pārtha

Scene: A copper vessel gleams as earth is carried out; then the same figure pours luminous waters symbolically gathered from many tīrthas—suggested by tiny emblematic streams merging into one.

N
Nārada
T
tīrthas
T
tāmra-pātra (copper vessel)

FAQs

A sanctified site can embody the collective potency of many tīrthas through consecrated actions and sacred waters.

Nāradīya-saras, described as being filled with water gathered from all tīrthas.

Use of ritual purity implements (like a copper vessel) and the consecratory bringing of tīrtha-waters (tīrtha-jala-saṅgraha).