Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 180

ययानिरुद्धः कथित उषायाः पतिरुत्तमः । योगिनीनां वरिष्ठा या महाकालस्य वल्लभा

yayāniruddhaḥ kathita uṣāyāḥ patiruttamaḥ | yoginīnāṃ variṣṭhā yā mahākālasya vallabhā

Она указала на Анируддху — превосходного супруга Уши; она — высшая среди йогинь; она — возлюбленная Махакалы.

yayāby whom/with whom
yayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम
aniruddhaḥAniruddha
aniruddhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaniruddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य (नाम)
kathitaḥis called/was said
kathitaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√kath (कथ् धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त-प्रत्ययः), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितः’ = ‘is said/called’
uṣāyāḥof Uṣā
uṣāyāḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootuṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्
patiḥhusband/lord
patiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
uttamaḥexcellent, best
uttamaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
yoginīnāmof the yoginīs
yoginīnām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyoginī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
variṣṭhāthe most excellent
variṣṭhā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvariṣṭha (प्रातिपदिक; श्रेष्ठतम)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्
who (she)
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
mahākālasyaof Mahākāla
mahākālasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahā + kāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—महान् चासौ कालः (कर्मधारय-तत्पुरुष)
vallabhābeloved (consort)
vallabhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvallabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha: Barkareśvara

Type: kshetra

Listener: Arjuna

Scene: A radiant Yoginī, serene yet formidable, gestures as a revealer—indicating Aniruddha’s presence—while Mahākāla’s aura looms protectively; the scene blends Vaishnava romance-legend with Shaiva tantric sanctity.

C
Citralekhā
A
Aniruddha
U
Uṣā
Y
Yoginīs
M
Mahākāla

FAQs

It elevates a devotee-attendant through sacred association: devotion, yogic excellence, and proximity to Mahākāla confer renown.

Mahākāla’s sacred sphere is implied, continuing the Mahākāla/Barkareśvara māhātmya framework.

None; it is a descriptive identification of Citralekhā’s fame and status.