Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 115

वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारियात्रोद्भवा मताः । नर्मदासरसाद्याश्च नद्यो विंध्याद्विनिर्गताः

vedasmṛtimukhā nadyaḥ pāriyātrodbhavā matāḥ | narmadāsarasādyāśca nadyo viṃdhyādvinirgatāḥ

Реки Ведасмрити и Мукха считаются происходящими из хребта Париятра. А такие реки, как Нармада и Сараса, говорят, вытекают из Виндхьи.

वेदस्मृतिमुखाःhaving the Vedas and Smṛtis as their sources/mouths
वेदस्मृतिमुखाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवेद + स्मृति + मुख (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (नद्यः इति)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पारियात्रोद्भवाःarising from (mount) Pāriyātra
पारियात्रोद्भवाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपारियात्र + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (नद्यः इति)
मताःare considered
मताः:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicative qualifier
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘considered/held to be’
नर्मदासरसाद्याःNarmadā, Sarasā, and others
नर्मदासरसाद्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनर्मदा + सरसा + आदि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (नद्यः/नद्यः इति)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
विंध्यात्from the Vindhya (mountain)
विंध्यात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootविंध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (source)
विनिर्गताःhave emerged
विनिर्गताः:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicative qualifier
TypeAdjective
Rootनि + निर् + गम् (धातु) + त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘gone forth/emerged’

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame

Tirtha: Narmadā (implied among listed rivers)

Type: river

Scene: A stylized map-like tableau: Vindhya and Pāriyātra as personified mountains, from whose flanks emerge luminous river-goddesses carrying kalaśas; Narmadā shown flowing westward with śaiva emblems on her banks.

P
Pāriyātra
V
Vindhya
V
Vedasmṛti (river)
M
Mukhā (river)
N
Narmadā
S
Sarasā

FAQs

Rivers and mountains are treated as sacred manifestations; their origins are remembered as part of dharma and tīrtha-oriented culture.

The verse highlights sacred mountain sources—Pāriyātra and Vindhya—by naming the rivers that arise from them.

None explicitly; the verse provides sacred provenance (utpatti) of rivers.