Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

सा तं हत्वा प्रलंबं च कोटिभिर्दशभिर्वृतम् । नंदयित्वा गता नागाञ्जलकल्लोपूर्विका

Transliteration

sā taṃ hatvā pralaṃbaṃ ca koṭibhirdaśabhirvṛtam | naṃdayitvā gatā nāgāñjalakallopūrvikā

Translation

То копьё убило его и также Прала́мбу, окружённого десятью крорaми спутников. Возрадовав нагов, оно двинулось далее к Джалакаллопу́рвике.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having slain’

• प्रलम्बम्: Pralamba
• प्रलम्बम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• कोटिभिः: by crores (multitudes)
• कोटिभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• दशभिः: ten
• दशभिः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: (कोटिभिः इति पदस्य विशेषणम्) तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्या

• वृतम्: surrounded
• वृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत (वृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• नन्दयित्वा: having delighted
• नन्दयित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नन्दय् (णिजन्त; नन्द् धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), causative sense; ‘having gladdened’

• गता: went
• गता: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (गम् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) — finite sense ‘went/has gone’

• नागान्: serpents / Nāgas
• नागान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• जल: water
• जल: —
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समास-पूर्वपद (compound member)

• कल्लोल: wave/surge
• कल्लोल: —
• Type: Noun
• Root: कल्लोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (compound member)

• पूर्विका: preceded by waves of water
• पूर्विका: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल+कल्लोल+पूर्विका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जल-कल्लोलः पूर्वः यस्याः/या)

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: Skanda’s spear, radiant and unstoppable, pierces and fells the daitya Pralamba amid countless attendants; Nāgas below rejoice as the weapon continues toward a named sacred region.

Characters & Entities

• Śakti (spear weapon)
• Pralamba
• Nāgas
• Jalakallopūrvikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma, even when massively supported, is overcome by divine ordinance; the righteous realms (Nāgas) rejoice at restoration of balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A route-marker within the tīrtha-origin narrative is given (Jalakallopūrvikā), leading to the later Siddhakūpa/Siddheśvara glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears in this verse.