Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पानीयदधिदुग्धाद्यैः क्रमाद्दशगुणं फलम् । मासं संस्नाप्य वै भक्त्या पिष्टाद्यैश्च विरूक्षयेत्

Transliteration

pānīyadadhidugdhādyaiḥ kramāddaśaguṇaṃ phalam | māsaṃ saṃsnāpya vai bhaktyā piṣṭādyaiśca virūkṣayet

Translation

При омовении водой, простоквашей, молоком и подобным — по порядку — плод заслуги возрастает в десять раз. Омывая (Лингам) с преданностью в течение месяца, следует также посыпать или окроплять его мукой и подобными веществами.

Word by Word

• पानीयदधिदुग्धाद्यैः: with water, curd, milk, etc.
• पानीयदधिदुग्धाद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पानीय (प्रातिपदिक) + दधि (प्रातिपदिक) + दुग्ध (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समाहारभावः (पानीयं दधि दुग्धं च इत्यादि)

• क्रमात्: gradually/in sequence
• क्रमात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/पञ्चमी-प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial: 'in order/gradually')

• दशगुणम्: tenfold
• दशगुणम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (फलम् इति)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Result/फल)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• मासम्: for a month
• मासम्: Adhikarana (Time-span/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कालाधिकरणे द्वितीया (accusative of duration)

• संस्नाप्य: having bathed/washed (it)
• संस्नाप्य: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्ना (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle of emphasis)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• पिष्टाद्यैः: with flour/paste etc.
• पिष्टाद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पिष्ट (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; (पिष्टं इत्यादि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• विरूक्षयेत्: should dry/roughen (it)
• विरूक्षयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + रूक्षय् (धातु; causative of √रुक्ष्/रूक्ष्)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A calendar-like sequence of daily abhiṣekas: water, then curd, then milk, with the devotee returning each day for a month; finally, a gentle dusting/sprinkling of flour over the sanctified liṅga as a concluding rite.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustained devotion over time (a month-long practice) magnifies merit, especially when offerings are made in prescribed order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha; it frames a general vrata-style regimen of Śiva-liṅga worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sequential abhiṣeka using water/curd/milk etc., performed for a month with devotion, plus a further application/sprinkling using flour and similar items.