Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 119
Devanagari script
फूल्कारैरुद्धतं वह्निं शमयामास तारकः । निरृतिंखड्गमादाय हत्वा तेन न्यपातयत्
Transliteration
phūlkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ | nirṛtiṃkhaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat
Translation
Могучими порывами дыхания Тарака погасил пылающий Огонь. Затем, взяв меч, он тем мечом поразил Ниррити и поверг её на землю.
Word by Word
फूल्कारैःwith blasts/roars (phūlkāras)
फूल्कारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootफूल्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण
उद्धतम्blazing, stirred up
उद्धतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootउद्+धम्/ध्मा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘उद्धतम्’ = प्रज्वलितम्/उत्थापितम् (inflamed/raised)
वह्निम्fire
वह्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शमयामासpacified, extinguished
शमयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलिट् (periphrastic perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative): शमयति = शान्तिं नयति
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरृतिम्Nirṛti (goddess/personification)
निरृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+दा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘हत्वा’ = वधं कृत्वा (having slain)
तेनwith that (sword)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
न्यपातयत्made (her) fall down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अव+पत् (धातु)
Formलङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka exhales violent blasts that snuff out Agni’s flames, smoke curling into a dark sky; then he seizes a sword and cuts down Nirṛti, casting the dark goddess/force to the ground as embers die around them.
Characters & Entities
T
TārakaA
Agni (Vahni)N
NirṛtiFAQs
Unchecked ego can even ‘extinguish’ sacred fire symbolically; hence inner discipline and divine grace are needed to restore sanctity.
None; the verse is part of the battle account.
None.