Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 186
Devanagari script
मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । दृष्ट्वा मुद्गरमायांतमनिवार्यं रणाजिरे
Transliteration
mumoca mudgaraṃ bhīmaṃ sahasrākṣāya saṃgare | dṛṣṭvā mudgaramāyāṃtamanivāryaṃ raṇājire
Translation
Он метнул в битве в сторону Сахасракши грозную палицу. Увидев, как та палица несётся—неудержимая на поле брани—
Word by Word
मुमोचreleased, hurled
मुमोच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'released/let go'
मुद्गरम्mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'mace/hammer'
भीमम्terrible
भीमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'terrible' (qualifying मुद्गरम्)
सहस्राक्षायfor Sahasrākṣa (Indra)
सहस्राक्षाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसहस्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन — 'for Sahasrākṣa (Indra)'
संगरेin battle
संगरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — 'in battle'
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय — 'having seen'
मुद्गरम्the mace
मुद्गरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुद्गर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'mace'
आयान्तम्approaching
आयान्तम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) + शतृ → आयान्त् (प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'coming/approaching' (qualifying मुद्गरम्)
अनिवार्यम्irresistible
अनिवार्यम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिवार्य (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (णिच्-योग्य/भाव्य sense; 'not to be prevented'), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'irresistible' (qualifying मुद्गरम्)
रणाजिरेon the battlefield
रणाजिरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण-आजीर (प्रातिपदिक; घटकाः: रण + आजीर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — 'on the battlefield'
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka (or the opposing warrior) hurls a massive, terrifying mace toward Indra (Sahasrākṣa); the mace spins forward like a dark comet, seemingly unavoidable, as the battlefield freezes in alarm.
Characters & Entities
S
Sahasrākṣa (Indra)M
Mudgara (mace)FAQs
Adharma often strikes with overwhelming force; dharma responds not with panic but with presence of mind.
None.
None.