Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

दण्डश्चापि प्रयोक्तव्यो नित्यकालं दुरात्मसु । साम दैत्येषु नैवास्ति निर्गुणत्वाद्दुरात्मसु

Transliteration

daṇḍaścāpi prayoktavyo nityakālaṃ durātmasu | sāma daityeṣu naivāsti nirguṇatvāddurātmasu

Translation

«Daṇḍa (наказание/сила) следует также постоянно применять против злонамеренных. Среди дайтьев нет места sāma, ибо, лишённые добродетели, они зломыслящи.»

Word by Word

• दण्डः: punishment/force
• दण्डः: Karta (Topic/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: दण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• अपि: also
• अपि: Nipata (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थे (also/even)

• प्रयोक्तव्यः: should be employed
• प्रयोक्तव्यः: Kriya (Obligation/विधेय)
• Type: Verb
• Root: प्र-युज् (धातु) + तव्यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: भाव्य/कर्तव्यतार्थक कृदन्त (gerundive); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दण्डः इत्यस्य विधेयम्

• नित्यकालम्: at all times
• नित्यकालम्: Kriya-visheshana (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; द्वितीया-रूपेण क्रियाविशेषण (accusative of time); समासः—नित्यः कालः

• दुरात्मसु: among the wicked
• दुरात्मसु: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• साम: conciliation
• साम: Karta (Topic/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: साम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दैत्येषु: among demons (Daityas)
• दैत्येषु: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• न: not
• न: Nipata (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• एव: at all/indeed
• एव: Nipata (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• अस्ति: exists/is applicable
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• निर्गुणत्वात्: because of lack of virtue
• निर्गुणत्वात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: निर्गुणत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (cause)

• दुरात्मसु: among the wicked
• दुरात्मसु: Adhikarana (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Bṛhaspati

Skanda Dialogue

Listener: Suraśreṣṭha (deva leadership)

Visual Art Cues

Scene: A stark contrast: on one side, failed conciliation with grim Daityas; on the other, disciplined daṇḍa—deva forces in ordered ranks, weapons lowered but ready, embodying protective severity rather than rage.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes protection: when virtue is absent and harm is certain, firmness and restraint through just force may be necessary.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is described.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.