Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Adhvaryu-prayoga (Yajus-formula; r̥ṣi not foregrounded in ritual manuals)
Devata: Indra
Chandas: Yajus (prose formula with accent)

ध्रु॑व॒सदं॑ त्वा नृ॒षदं॑ मन॒:सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । अ॑प्सु॒षदं॑ त्वा घृत॒सदं॑ व्योम॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम् । पृथि॒वी॒सदं॑ त्वाऽन्तरिक्ष॒सदं॑ दिवि॒सदं॑ देव॒सदं॑ नाक॒सद॑मुपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा॒ जुष्ट॑तमम्

dhrúvasadaṃ tvā nr̥ṣádaṃ manaḥsádam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam | apsuṣádaṃ tvā ghr̥tasádaṃ vyómasadam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam | pr̥thivīṣádaṃ tvā ’ntárikṣasadaṃ diviṣádaṃ devásadaṃ nā́kasadam upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā júṣṭaṃ gr̥hṇāmy eṣá te yónir índrāya tvā júṣṭatamam

Тебя, с прочным сидением — с сидением у людей, с сидением в уме, — взятого посредством Упаямы, я беру: для Индры, приятного. Вот твоё лоно — для Индры, наиприятнейшее. Тебя, сидящего в водах — сидящего в топлёном масле, сидящего в небе, — взятого посредством Упаямы, я беру: для Индры, приятного. Вот твоё лоно — для Индры, наиприятнейшее. Тебя, сидящего на земле — сидящего в воздушном пространстве, сидящего на небе, сидящего среди богов, сидящего в небесном своде, — взятого посредством Упаямы, я беру: для Индры, приятного. Вот твоё лоно — для Индры, наиприятнейшее.

ध्रुव-सदम् । त्वा । नृ-सदम् । मनः-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् । । अप्सु-सदम् । त्वा । घृत-सदम् । व्योम-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् । । पृथिवी-सदम् । त्वा । अन्तरिक्ष-सदम् । दिवि-सदम् । देव-सदम् । नाक-सदम् । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । जुष्टम् । गृह्णामि । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । जुष्ट-तमम् ।

ध्रुवसदम्as ‘sitting/abiding in the firm (seat)’
ध्रुवसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootध्रुव-सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नृषदम्as ‘sitting among men’
नृषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनृ-सद
मनःसदम्as ‘seated in the mind’
मनःसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनस्-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् (गृह्णाति) / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् (सेवने) → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take (receive)
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेof you / your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःwomb; source; resting-place
योनिः:
Kartā (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing/most acceptable
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट (PPP) + तमप् (superlative)
अप्सुषदम्as ‘seated in the waters’
अप्सुषदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप्सु (अप्) + सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
घृतसदम्as ‘seated in ghee’
घृतसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघृत-सद
व्योमसदम्as ‘seated in the sky/space’
व्योमसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootव्योमन्-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःresting-place
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट + तमप्
पृथिवीसदम्as ‘seated on earth’
पृथिवीसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपृथिवी-सद
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अन्तरिक्षसदम्as ‘seated in mid-air’
अन्तरिक्षसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्तरिक्ष-सद
दिविसदम्as ‘seated in heaven’
दिविसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिवि (द्यौ/दिव्) + सद
देवसदम्as ‘seated among the gods’
देवसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेव-सद
नाकसदम्as ‘seated in the celestial world (nāka)’
नाकसदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनाक-सद
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
Kartā (वाक्ये विशेष्यः)
TypeParticiple
Rootउप-यम् + ग्रह् / गृहीत (PPP)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टम्pleasing/accepted
जुष्टम्:
Karma
TypeParticiple
Rootजुष् → जुष्ट (PPP)
गृह्णामिI take
गृह्णामि:
TypeVerb
Rootग्रह्
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद्
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
योनिःresting-place
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जुष्टतमम्most pleasing
जुष्टतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजुष्ट + तमप्
I
Indra
U
Upayāma (ritual taking-power)