Shukla Yajur Veda — Adhyaya 35, Mantra 17
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (ṛṣi not explicitly fixed in the provided citation).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
आयु॑ष्मानग्ने ह॒विषा॑ वृधा॒नो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒तं पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्यं॑ पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मान्त्स्वाहा॑
Transliteration
āyúṣmān agne havíṣā vṛdhānó ghṛtá-pratīko ghṛtá-yonir edhi | ghṛtáṃ pītvā́ mádhu cā́ru gavyáṃ pitéva putrám abhí rakṣatā́dimān svā́hā ||
Translation
О Агни, дарующий жизнь, возрастающий от приношения (хавис), с сиянием из гхи и с источником в гхи — возгорись! Испив гхи, мёд и сладостное коровье молоко, охраняй этих (наших людей), как отец — сына, о имеющий первейшую долю: Сваха!
Padapatha (Word Analysis)
आयु॑ष्मान् । अग्ने । ह॒विषा॑ । वृधा॒नः । घृ॒त-प्र॑तीकः । घृ॒त-यो॑निः । एधि । घृ॒तम् । पी॒त्वा । मधु॑ । चारु॑ । गव्य॑म् । पि॒ता-इव॑ । पु॒त्रम् । अ॒भि । र॑क्षत । आ॒दिमान् । स्वाहा॑
Word by Word
आयुष्मान्O long-lived (possessing life)
आयुष्मान्:
सम्बोधन/विशेषण (अग्ने)
TypeAdjective
Rootआयुष्मन्त् (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हविषाwith oblation
हविषा:
करण
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
वृधानःgrowing/increasing
वृधानः:
कर्तृ-विशेषण (अग्ने)
TypeParticiple
Rootवृध् (धातु) → वृधान (शतृ/शानच् कृदन्त, आत्मनेपद)
घृतप्रतीकःwhose face/appearance is ghee
घृतप्रतीकः:
कर्तृ-विशेषण (अग्ने)
TypeAdjective
Rootघृत-प्रतीक (समास प्रातिपदिक)
घृतयोनिःwhose source/womb is ghee
घृतयोनिः:
कर्तृ-विशेषण (अग्ने)
TypeAdjective
Rootघृत-योनि (समास प्रातिपदिक)
एधिkindle up / blaze
एधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइध् (धातु)
घृतम्ghee
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
पीत्वाhaving drunk
पीत्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
TypeIndeclinable
Rootपा (धातु) → पीत्वा (क्त्वान्त अव्यय)
मधुhoney/sweet drink
मधु:
कर्म (पीत्वा)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
चारुpleasant, lovely
चारु:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
गव्यम्from the cow; milk-like (cow’s produce)
गव्यम्:
कर्म (पीत्वा)
TypeAdjective/Noun
Rootगव्य (प्रातिपदिक; गो-सम्बन्धि)
पितेवlike a father
पितेव:
उपमान (कर्तृ-उपमा)
TypeNoun + Indeclinable
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
कर्म (रक्षत)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
अभिtowards; over
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
रक्षतprotect (you all)
रक्षत:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
आदिand so; moreover
आदि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/निपात)
इमान्these
इमान्:
कर्म (रक्षत)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
स्वाहाsvāhā (offering exclamation)
स्वाहा:
उद्गार/समर्पण
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes