Mantra 13
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Implicitly Agni (as Vahni) and Indra (simile); functionally the consecrated carrier-force.
Chandas: Triṣṭubh-like (to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒न॒ड्वाह॑म॒न्वार॑भामहे॒ सौर॑भेयᳪ स्व॒स्तये॑ । स न॒ इन्द्र॑ इव दे॒वेभ्यो॒ वह्नि॑: स॒न्तार॑णो भव
Transliteration
anaḍvā́ham anvārabhāmahe sáurabheyaṃ svastáye | sá na índra iva devébhyo váhniḥ santā́raṇo bhava
Translation
Мы возлагаем руку на тяглового быка — Саурабхею — ради нашего благополучия. Да будет он нам, как Индра для богов, носителем, переправляющим в безопасности.
Padapatha (Word Analysis)
अनड्वाहम् । अनु-आरभामहे । सौरभेयम् । स्वस्तये । सः । नः । इन्द्रः । इव । देवेभ्यः । वह्निः । सन्तारणः । भव
Word by Word
अनड्वाहम्the bull (draught-ox)
अनड्वाहम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअनडुह् (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
आरभामहेwe take hold of; we seize
आरभामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√रभ् (रभँ) + आ-
सौरभेयम्the Surabhi-born one (excellent/choice bull)
सौरभेयम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootसौरभेय (प्रातिपदिक) < सुरभि-सम्बन्धी
स्वस्तयेfor well-being; for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक)
सःhe; that (one)
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us; for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वह्निःcarrier; conveyer (fire/vehicle-bearer)
वह्निः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
सन्तारणःone who carries across; a deliverer
सन्तारणः:
कर्ता-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootसन्तारण (प्रातिपदिक) < सम्-√तॄ (तॄ॒) ‘to carry across’
भवbecome; be
भव:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भू)
Entities Mentioned
A
Agni (Vahni)I
IndraS
Saurabheya (consecrated draught‑ox as a ritual power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes