Mantra 59
Rishi: Traditional ritual formula (Pitṛ-invocation stratum)
Devata: Agniṣvātta Pitaraḥ
Chandas: Trīṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सद॑: – सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्ता ह॒वीᳪषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिष्यथा॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं दधातन
Transliteration
agniṣvāttā́ḥ pitara éha gacchata sádaḥ—sadaḥ sadata supraṇītayaḥ | attā́ havī́ṃṣi práyatāni barhíṣy áthā rayíṃ sárvavīraṃ dadhātana ||
Translation
Отцы, вкусившие Агни, придите сюда; к сиденью — к сиденью воссядьте, вы, ведомые благим водительством. Вкушайте должным образом приготовленные приношения на бархисе; и затем даруйте нам богатство, изобилующее всеми доблестными потомками.
Padapatha (Word Analysis)
अग्निष्वात्ताः । पितरः । इह । गच्छत । सदः । सदः । सदत । सुप्रणीतयः । अत्ताः । हवींषि । प्रयतानि । बर्हिषि । अथ । रयिम् । सर्ववीरम् । दधातन
Word by Word
अग्निष्वात्ताःO Fathers, who are ‘Agni-svātta’ (whose oblations are offered/accepted through Agni)
अग्निष्वात्ताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअग्नि-स्वात्त (प्रातिपदिक; स्वात्त = √स्वद्/स्वाद् ‘स्वादने’ से निष्पन्न ‘स्वादित/अग्निना दग्ध/अग्नौ स्वीकृत’ अर्थे)
पितरःFathers; ancestral spirits
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
गच्छतcome / proceed
गच्छत:
Kartā
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
सदःto the seat/assembly (sadas)
सदः:
Karma
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
सदःto the seat
सदः:
Karma
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
सदतsit down
सदत:
Kartā
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) / √सद् ‘उपवेशने’
सुप्रणीतयःwell-guided / well-conducted
सुप्रणीतयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-प्र-नीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नी ‘ने’ + क्त; ‘well-led/ well-guided’)
अत्ताःeaters/partakers
अत्ताः:
Kartā
TypeNoun
Rootअत्तृ (प्रातिपदिक; √अद् ‘भक्षणे’ से ‘भोजक/भक्षक’)
हवींषिthe oblations
हवींषि:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
प्रयतानिprepared, duly arranged
प्रयतानि:
Karma
TypeAdjective
Rootप्र-यत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √यत् ‘प्रयत्ने/नियमे’ + क्त; ‘prepared/arranged’)
बर्हिषिon the sacred grass (barhis)
बर्हिषि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
अथthen / and then
अथ:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
रयिम्wealth, prosperity
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
सर्ववीरम्abounding in all heroes/men; with all offspring/retainers
सर्ववीरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व-वीर (समास-प्रातिपदिक)
दधातनbestow / place (for us)
दधातन:
Kartā
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
Entities Mentioned
A
Agniṣvātta PitaraḥA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes