Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 45

अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे युद्धप्रारंभदूतसम्वादवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe yuddhaprāraṃbhadūtasamvādavarṇanaṃnāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

Так завершается сорок пятая глава, именуемая «Описание беседы с посланником при начале войны», в пятом разделе (Юддха-кханда) второй части (Рудра-самхита) «Шри Шива Махапураны».

Word by Word

• इति: thus
• इति: समाप्तिसूचक (Closure)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीशिवमहापुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्रीशिवमहापुराणे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: श्री-शिव-महा-पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—बहुपद-तत्पुरुषः (श्रीशिवस्य महापुराणम्)

• द्वितीयायाम्: in the second
• द्वितीयायाम्: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (संहितायाम्)

• रुद्रसंहितायाम्: in the Rudrasaṃhitā
• रुद्रसंहितायाम्: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (रुद्रस्य संहिता)

• पञ्चमे: in the fifth
• पञ्चमे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (खण्डे)

• युद्धखण्डे: in the Yuddhakhaṇḍa
• युद्धखण्डे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: युद्ध-खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (युद्धस्य खण्डः)

• युद्धप्रारम्भदूतसम्वादवर्णनम्: description of the messenger-dialogue at the start of the war
• युद्धप्रारम्भदूतसम्वादवर्णनम्: विशेषण/शीर्षक (Title)
• Type: Noun
• Root: युद्ध-प्रारम्भ-दूत-सम्वाद-वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शीर्षक-रूपेण; बहुपद-तत्पुरुषः (युद्धस्य प्रारम्भे दूतसम्वादस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: सम्बन्ध (Apposition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय, नाम-शब्दः (naming particle)

• पञ्चचत्वारिंशः: forty-fifth
• पञ्चचत्वारिंशः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च-चत्वारिंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्यावाचक; द्विगु-समासः (पञ्च + चत्वारिंशत् = 45)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

Speaker

Sūta Gosvāmin (traditional Purāṇic colophon framing the narration to the sages of Naimiṣāraṇya)

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Colophon verse; no specific jyotirliṅga narrative is invoked.

Characters & Entities

• Shiva
• Rudra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a colophon verse marking the completion of a chapter; spiritually, it preserves the scriptural lineage and structure, encouraging disciplined śravaṇa (listening) and smaraṇa (remembrance) of Śiva-kathā as a means to steady devotion toward Pati (Śiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While it does not directly describe Liṅga worship, it frames a Śiva-centered narrative within the Rudra Saṃhitā; such structured recitation and study is itself a form of saguna-bhakti, where Śiva is approached through his līlā and Purāṇic teaching.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is pāṭha-niyama: regular chapter-wise recitation/listening of the Shiva Purana with reverence, optionally beginning with pañcākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”) to sanctify the study.