Shloka 22

वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Devanagari script

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् । तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम्

Transliteration

pṛthivyāṃ yādṛśaṃ lokaissauṃdaryaṃ varṇyate mahat | tatsarvamadhikaṃ tasyāṃ pārvatyāmasti niścitam

Translation

Какую бы великую красоту ни описывали люди на земле, знай несомненно: всё это пребывает в Парвати, и в ней — в ещё большей мере.

Word by Word

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: अधिकरण (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• यादृशम्: such as / of what kind
• यादृशम्: कर्म-विशेषण (कर्म-विशेषण/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यादृश (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सम्बन्धवाचक विशेषण (correlative adjective)

• लोकैः: by people
• लोकैः: करण (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, बहुवचन, पुल्लिङ्ग

• सौन्दर्यम्: beauty
• सौन्दर्यम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: सौन्दर्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अत्र कर्मरूपेण (object of वर्ण्यते)

• वर्ण्यते: is described
• वर्ण्यते: क्रिया (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √वर्ण् (धातु) + य (यक्)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)

• महत्: great
• महत्: कर्म-विशेषण (कर्म-विशेषण/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण (qualifying सौन्दर्यम्)

• तत्: that
• तत्: सम्बन्ध (सम्बन्ध/Correlative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: सम्बन्ध (सम्बन्ध/Quantifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषण

• अधिकम्: greater, superior
• अधिकम्: विधेय (विधेय/Predicate complement)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विधेयविशेषण (predicative adjective)

• तस्याम्: in her
• तस्याम्: अधिकरण (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; सर्वनाम

• पार्वत्याम्: in Pārvatī
• पार्वत्याम्: अधिकरण (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• अस्ति: is
• अस्ति: क्रिया (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• निश्चितम्: certain, assured
• निश्चितम्: क्रियाविशेषण/विधेय (क्रियाविशेषण/Predicate emphasis)
• Type: Adjective
• Root: √चि (धातु) + नि- उपसर्ग + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; क्रियाविशेषणवत् (as emphatic predicate: 'certainly')

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse elevates Pārvatī from merely worldly beauty to divine auspiciousness (śrī). In Shaiva Siddhanta, her beauty signifies Shakti—God’s gracious power—through whom devotion ripens and the soul is drawn toward Shiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Pārvatī’s glory supports Saguna upāsanā: devotees approach Shiva with form through the inseparable unity of Shiva-Shakti. Revering Pārvatī refines devotion and steadies the mind for Linga worship, where Shiva is worshipped as the supreme Pati along with his Shakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to cultivate pure darśana-bhakti—contemplating the auspicious form of Pārvatī and Shiva—while repeating the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” offering flowers or bilva to the Linga with reverence for Shiva-Shakti’s inseparability.