Shloka 18

शिवस्य तपोऽनुष्ठानम् — Śiva’s Austerity and Meditation at Himavat

Gaṅgā-Region

Devanagari script

तपोरत तपस्थानसुतपः फलदायिने । तपःप्रियाय शान्ताय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे

Transliteration

taporata tapasthānasutapaḥ phaladāyine | tapaḥpriyāya śāntāya namaste brahmarūpiṇe

Translation

Поклонение Тебе — вечно пребывающему в тапасе, дарующему плоды священной аскезы, совершаемой в святых местах; любящему тапас, мирному Владыке, чья форма есть сам Брахман, Высшая Реальность.

Word by Word

• तपः-रत: O one devoted to austerity
• तपः-रत: सम्बोधन (आह्वान/Address)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसि रतः/तपसः रतः)

• तपः-स्थान-सु-तपः: O performer of excellent austerity in the place of penance
• तपः-स्थान-सु-तपः: सम्बोधन (आह्वान/Address)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक) + सु (अव्यय/उपसर्गसदृश) + तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (तपसः स्थानम्; सु-तपः = उत्तमं तपः)

• फल-दायिने: to the giver of fruits (results)
• फल-दायिने: सम्प्रदान (Recipient/चतुर्थी)
• Type: Adjective
• Root: फल (प्रातिपदिक) + दायिन् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (फलस्य दायी)

• तपः-प्रियाय: to the lover of austerity
• तपः-प्रियाय: सम्प्रदान (Recipient/चतुर्थी)
• Type: Adjective
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः प्रियः)

• शान्ताय: to the peaceful one
• शान्ताय: सम्प्रदान (Recipient/चतुर्थी)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; √शम्)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; कृदन्त-प्रातिपदिक (भूतकृदन्त/क्त)

• नमः: salutation
• नमः: सम्बन्ध/उपपद (Salutation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमः-शब्दः (salutation particle)

• ते: to you/your
• ते: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• ब्रह्म-रूपिणे: to the one whose form is Brahman
• ब्रह्म-रूपिणे: सम्प्रदान (Recipient/चतुर्थी)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः रूपी)

Speaker

Parvati (offering praise to Lord Shiva)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Mantra Metadata

Mantra: तपोरत तपस्थानसुतपः फलदायिने । तपःप्रियाय शान्ताय नमस्ते ब्रह्मरूपिणे

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse honors Shiva as the inner Lord who rewards sincere tapas and reveals His highest nature as Brahman—teaching that disciplined devotion culminates in peace (śānti) and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By praising Shiva as both the approachable, worship-worthy Lord (Saguna) and as brahma-rūpin (the Supreme Reality), it aligns Linga worship with Shaiva Siddhanta’s path: devotion to the manifest leads to realization of the transcendent.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It suggests tapas supported by japa and steady contemplation—practically, disciplined repetition of the Panchakshara (Om Namah Shivaya) with a calm mind, offered to Shiva as the giver of spiritual fruits.