Shloka 67

प्रणवार्थ-शिवतत्त्व-निर्णयः

The Determination of Śiva as the Meaning of Praṇava

Devanagari script

उत्थाय च ततो ब्रूयादमृतम्भवतु द्विजान् । प्रार्थयेच्च परं प्रीत्या कृतांजलिरुदारधीः

Transliteration

utthāya ca tato brūyādamṛtambhavatu dvijān | prārthayecca paraṃ prītyā kṛtāṃjalirudāradhīḥ

Translation

Затем, поднявшись, благородный сердцем должен сказать дважды‑рождённым: «Да будет это для вас как амрита — как благословение». Сложив ладони, он должен с любовью молить Всевышнего, с искренней преданностью.

Word by Word

• उत्थाय: having risen
• उत्थाय: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: उत् + स्था (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), 'having risen'

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ततः: then
• ततः: Desha-Kala (देश-काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), अपादान/कालवाचक (then/from that)

• ब्रूयात्: he should say
• ब्रूयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अमृतम्: nectar/immortality
• अमृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये विधेय-विशेषणवत्

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजान्: to the twice-born (Brahmins)
• द्विजान्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• प्रार्थयेत्: he should request/pray
• प्रार्थयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थय् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• परम्: the highest (boon)
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'परम्' = श्रेष्ठं वरम्/अनुग्रहम् (object)

• प्रीत्या: with affection
• प्रीत्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; हेतौ/भावे (with affection)

• कृताञ्जलिः: with joined palms
• कृताञ्जलिः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः: 'कृतः अञ्जलिः येन' (hands joined)

• उदारधीः: noble-minded
• उदारधीः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उदार + धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: उदारा धीः यस्य (noble-minded)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches Shaiva dharma through conduct: rise with humility, bless the worthy, and pray to the Supreme (Paramashiva) with loving devotion—outer reverence supporting inner bhakti that leads toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes devotional posture (kṛtāñjali) and heartfelt prayer—key elements of Saguna Shiva worship (including Linga-puja), where respectful actions and loving supplication purify the devotee’s intent.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple upachara: stand respectfully, join the palms, offer auspicious blessings, and pray with prīti (loving focus). It aligns well with japa of the Panchakshara and calm, reverent meditation before Shiva.