Rig Veda 7.38.2 — Mandala 7, Sukta 38, Mantra 2

Sukta 7.38

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 7.38)

Devata: Savitar

Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

उदु तिष्ठ सवितः श्रुध्यस्य हिरण्यपाणे प्रभृतावृतस्य । व्युर्वीं पृथ्वीममतिं सृजान आ नृभ्यो मर्तभोजनं सुवानः ॥

Transliteration

údu tiṣṭha savitaḥ śrudhy asyá hiraṇya-pāṇe prá-bhṛtāv ṛtásya | vy ùrvī́ṃ pṛthvī́m amátiṃ sṛjān á ā́ nṛ́bhyo marta-bhójanam suvān áḥ ||

Translation

Восстань, о Савитар; услышь это — о златорукий — при выдвижении вперёд Истины (ṛta). Ты широко высвобождаешь просторную землю и безмерную мысль, принося людям пищу, что поддерживает путь смертного.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उदु: up, forth (now/indeed)
• उदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (upasarga) + उ (enclitic particle)

• तिष्ठ: stand up; arise
• तिष्ठ: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• सवितः: O Savitṛ (the Impeller/Sun)
• सवितः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• श्रुधि: hear; listen
• श्रुधि: —
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हिरण्यपाणे: O golden-handed one
• हिरण्यपाणे: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: हिरण्यपाणि (प्रातिपदिक; हिरण्य + पाणि)

• प्रभृतौ: in the bringing-forth; at the setting-in-motion
• प्रभृतौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: प्रभृति (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (upasarga)

• उर्वीम्: the broad one
• उर्वीम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (as noun)
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• पृथ्वीम्: the earth
• पृथ्वीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)

• अमतिम्: unfailing thought; undeluded insight
• अमतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमति (प्रातिपदिक; a- + मति)

• सृजानः: releasing; sending forth
• सृजानः: कर्तृ (of the participial action)
• Type: Verb (participle)
• Root: सृज् (धातु)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (upasarga)

• नृभ्यः: to men
• नृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• मर्तभोजनम्: mortals’ nourishment; food for men
• मर्तभोजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्तभोजन (प्रातिपदिक; मर्त + भोजन)

• सुवानः: pressing/producing; generating
• सुवानः: कर्तृ (of the participial action)
• Type: Verb (participle)
• Root: सु (धातु; ‘to press/produce’ in Vedic, esp. Soma) अथवा √सू ‘to impel/beget’ (contextual)