Rig Veda 6.9.5: Mandala 6, Sukta 9, Mantra 5

Sukta 6.9

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Agni/light as the dhruva jyotis; also collective Devāḥ as powers converging in sacrifice

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ध्रुवं ज्योतिर्निहितं दृशये कं मनो जविष्ठं पतयत्स्वन्तः । विश्वे देवाः समनसः सकेता एकं क्रतुमभि वि यन्ति साधु ॥

Transliteration

dhrúvaṃ jyótir ní-hitaṃ dṛśáye káṃ manó jáviṣṭhaṃ patáyat sv-ántaḥ | víśve devā́ḥ sá-manasáḥ sá-ketāḥ ékaṃ krátum abhí ví yanti sādhú ||

Translation

Твёрдый Свет положен для видения; и ум, быстрейший, летит внутрь, в собственную сокровенность, к нему. Все боги, единомысленные и единого намерения, верно устремляются к единому krátu — к единой воле-замыслу.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ध्रुवम्: firm, fixed
• ध्रुवम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक) < ध्रु (स्थैर्ये)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• निहितम्: placed, deposited
• निहितम्: Karma
• Type: Participle (Adjectival) / Kṛdanta
• Root: नि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)

• दृशये: for seeing; for the seer/vision
• दृशये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: दृश् (दर्शन) → दृशय (प्रातिपदिक/नामधातु-सम्भव)

• कम्: whom? / someone
• कम्: Karma
• Type: Pronoun (interrog./indef.)
• Root: क (प्रश्न/अनिर्दिष्ट) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• मनः: mind
• मनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• जविष्ठम्: swiftest
• जविष्ठम्: Karma
• Type: Adjective (superlative)
• Root: जव (प्रातिपदिक) + इष्ठ (तमप्-प्रत्यय, अतिशय)

• पतयत्: flying, speeding
• पतयत्: Kartā
• Type: Participle (present) / Kṛdanta
• Root: पत् (गत्यर्थ) → पतय (नामधातु/चुरादि-प्रयोग) ; वर्तमान कृदन्त

• स्वन्तः: the resounding/bright ones (companions)
• स्वन्तः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: स्वन्त (प्रातिपदिक)

• विश्वे: all
• विश्वे: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• देवाः: gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• समनसः: of one mind, unanimous
• समनसः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सम्-मनस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: ‘एकमनस्क’)

• सकेताः: of one intention/sign; in accord
• सकेताः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स-केत (प्रातिपदिक; ‘सह-केत/समान-केत’)

• एकम्: one
• एकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: purpose, resolve, plan
• क्रतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वि: apart, forth (distributive/intensive)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• यन्ति: they go, they proceed
• यन्ति: —
• Type: Verb
• Root: या (गत्यर्थ)

• साधु: well, rightly
• साधु: —
• Type: Indeclinable (adverbial) / Adjective
• Root: साधु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)