Rig Veda 6.37.4: Mandala 6, Sukta 37, Mantra 4

Sukta 6.37

Rishi: unknown (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja lineage; specific attribution not provided in input)

Devata: Indra

Chandas: likely Triṣṭubh (common in Indra hymns of Book 6; not verified from input alone)

Samhita Patha (Devanagari)

वरिष्ठो अस्य दक्षिणामियर्तीन्द्रो मघोनां तुविकूर्मितमः । यया वज्रिवः परियास्यंहो मघा च धृष्णो दयसे वि सूरीन् ॥

Transliteration

varíṣṭho asya dákṣiṇām iyartī́ndro maghónāṃ tuvikū́rmitamaḥ | yayā́ vajrivaḥ pariyā́sy áṃho maghā́ ca dhṛ́ṣṇo dáyase ví sūrī́n ||

Translation

Он — наивысший в силе — приводит в движение для даятеля правостороннюю мощь этого приношения; Индра, самый многоволновый среди щедрых. Ею, о ваджрин, ты охватываешь и переходишь стеснение; и ты, дерзновенный, раздаёшь богатства, распространяя их среди сурьев (sūri).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वरिष्ठः: the best, most excellent
• वरिष्ठः: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक; वृष्/वृध्-सम्बद्ध तुलनात्मक-श्रेष्ठार्थक)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दक्षिणाम्: the sacrificial gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• ईयर्ति: sets in motion, impels, bestows
• ईयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु; प्रेरणे/गत्यर्थे)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मघोनाम्: of the bountiful ones / patrons
• मघोनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘मघ’=दान/समृद्धि-सम्बद्ध)

• तुविकूर्मिततमः: most powerfully surging/most mightily heaving
• तुविकूर्मिततमः: विशेषण (इन्द्रस्य)
• Type: Adjective
• Root: तुविकूर्मिततम (प्रातिपदिक; तुवि- ‘बहु’ + कूर्मित ‘कूर्मि/तरङ्गवत्-प्रचुर-शक्तियुक्त’ + तमप्)

• यया: by which (power/means)
• यया: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वज्रिवः: O wielder of the thunderbolt
• वज्रिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• परि: around, away, completely
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• यासि: you go, you pass
• यासि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु; गत्यर्थे)

• अंहः: distress, sin, narrowness
• अंहः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• मघा: gifts, bounties
• मघा: कर्म (द्वितीयाकर्म)
• Type: Noun
• Root: मघ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• धृष्णो: O bold one, O daring one
• धृष्णो: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative epithet)
• Root: धृष्णु (प्रातिपदिक; धृष्- ‘साहसे’)

• दयसे: you give, you grant
• दयसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु; दाने)

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• सूरीन्: patrons, generous lords
• सूरीन्: सम्प्रदान/कर्म (प्राप्त्यर्थे दानक्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: सूरि (प्रातिपदिक)