Rig Veda 4.16.10: Mandala 4, Sukta 16, Mantra 10

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra (with Kútsa as associated figure)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ दस्युघ्ना मनसा याह्यस्तं भुवत्ते कुत्सः सख्ये निकामः । स्वे योनौ नि षदतं सरूपा वि वां चिकित्सदृतचिद्ध नारी ॥

Transliteration

ā́ dasyu-ghnā́ manasā yā́hy ástaṃ bhúvat te kútsaḥ sakhyé ní-kāmaḥ | své yónau ní ṣadatam sá-rūpā ví vāṃ cikitsad ṛtá-cid dha nā́rī ||

Translation

Приди домой умом, о губитель дасью; Кутса стал тебе товарищем в дружбе единого желания. Сядьте вместе в своём собственном лоне-истоке, единообразные; и Женщина, ведающая по Рите, воистину различает твоё сокровенное деяние.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, forth (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• दस्युघ्ना: O slayer of the Dasyu
• दस्युघ्ना: सम्बोधन (addressed)
• Type: Adjective
• Root: दस्यु-घ्न (घ्न < √हन्)

• मनसा: with (your) mind, mentally
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस्

• याहि: come/go!
• याहि: —
• Type: Verb
• Root: √या (याति)

• अस्तम्: home; to the setting (place)
• अस्तम्: अधिकारण/गति-लक्ष्य
• Type: Indeclinable
• Root: अस्तम्

• भुवत्: become! be!
• भुवत्: —
• Type: Verb
• Root: √भू

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• कुत्सः: Kutsa
• कुत्सः: कर्तृ
• Type: Noun (proper name)
• Root: कुत्स (प्रा.)

• सख्ये: in friendship, in companionship
• सख्ये: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सख्य

• निकामः: desirous, eager (with full wish)
• निकामः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: निकाम

• स्वे: in one’s own
• स्वे: अधिकारण-विशेषण
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: स्व

• योनौ: in the womb; in the seat/abode
• योनौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: योनि

• नि: down, in (prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• षदतम्: sit down, take seat (you two)!
• षदतम्: —
• Type: Verb
• Root: √सद् (सीदति)

• सरूपा: of like form, similar (you two)
• सरूपा: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सरूप

• वि: apart, forth (prefix)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध/कर्म (context-dependent)
• Type: Pronoun
• Root: युवद्

• चिकित्सत्: he perceived/understood; he took notice
• चिकित्सत्: —
• Type: Verb
• Root: √चित् (चिकित्सति/चिकेतति, वैदिक)

• ऋतचित्: truth-minded; one who knows ṛta
• ऋतचित्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ऋत + चित्

• ह: indeed
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• नारी: the woman
• नारी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नारी